- Klient oszukany przez osobę podszywającą się pod bank będzie mógł domagać się zwrotu pełnej kwoty autoryzowanej transakcji.
- Bank będzie miał 15 dni roboczych na zwrot pieniędzy lub przedstawienie uzasadnienia odmowy.
- Warunkiem ochrony będzie szybkie poinformowanie banku i zgłoszenie oszustwa na policję.
Zwrot pieniędzy po oszustwie na pracownika banku. Co się zmieni?
Kluczową zmianę zawiera nowe unijne rozporządzenie dotyczące usług płatniczych. Rada UE przyjęła swoje stanowisko w pierwszym czytaniu 29 października 2026 r. W głosowaniu poparły je wszystkie 27 państw członkowskich.
Zgodnie z przyjętym przez Radę UE tekstem rozporządzenia ochrona obejmie konsumenta, który został zmanipulowany przez osobę podszywającą się pod jego dostawcę usług płatniczych. Chodzi między innymi o przypadki, gdy przestępca wykorzystuje numer telefonu, adres e-mail, stronę internetową lub inny kanał komunikacji kojarzony przez klienta z bankiem i nakłania go do zatwierdzenia płatności.
To istotna zmiana, ponieważ właśnie autoryzowane przez ofiarę przelewy należą do najtrudniejszych przypadków. Obecne przepisy zapewniają bardzo silną ochronę przede wszystkim przy transakcjach nieautoryzowanych. W takich sytuacjach dostawca powinien co do zasady zwrócić pieniądze najpóźniej do końca następnego dnia roboczego. Nowe regulacje rozszerzą ochronę na część transakcji, które formalnie zatwierdził sam klient.
Bank dostanie 15 dni roboczych
Zwrot nie będzie następował automatycznie po samym oświadczeniu klienta. Poszkodowany będzie musiał bez zbędnej zwłoki poinformować bank o oszustwie oraz zgłosić sprawę policji.
Od momentu otrzymania zgłoszenia i raportu policyjnego bank będzie miał 15 dni roboczych. W tym czasie powinien albo zwrócić pełną kwotę oszukańczej autoryzowanej transakcji, albo przedstawić klientowi uzasadnienie odmowy. Takie zasady zapisano w art. 60 rozporządzenia.
Odmowa będzie możliwa między innymi wtedy, gdy dostawca będzie miał obiektywnie uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że klient sam działał w celu dokonania oszustwa albo dopuścił się rażącego niedbalstwa.
Co ważne, ciężar udowodnienia takiego zachowania ma spoczywać na dostawcy usług płatniczych. Przed odmową bank będzie musiał umożliwić klientowi przedstawienie informacji dotyczących okoliczności zdarzenia i uwzględnić je przy ocenie sprawy. Sam brak dowodu, którego konsument nie może racjonalnie posiadać, na przykład nagrania rozmowy telefonicznej z oszustem, nie powinien automatycznie działać na jego niekorzyść.
Banki mają przejąć większą część ryzyka
Zmiany są częścią szerszej reformy unijnego rynku płatności, czyli pakietu PSR i PSD3. Regulacje mają nie tylko zmienić zasady odpowiedzialności po oszustwie, ale także utrudnić przeprowadzanie takich ataków.
Dostawcy usług płatniczych będą zobowiązani między innymi do wymiany informacji o oszustwach i stosowania kolejnych mechanizmów zapobiegawczych. Unijne regulacje przewidują również rozwiązania dotyczące sprawdzania zgodności numeru rachunku z nazwą odbiorcy oraz współpracy z dostawcami usług elektronicznych.
„Konsumenci powinni móc realizować płatności w odpornym na oszustwa, przejrzystym i bezpiecznym środowisku” – mówił minister finansów Andrzej Domański, gdy Rada UE uzgadniała swoje stanowisko dotyczące reformy.
Dla banków oznacza to większą odpowiedzialność finansową za przypadki skutecznego podszywania się pod ich pracowników i kanały komunikacji. Dla klientów najważniejszą zmianą będzie natomiast odejście od zasady, że samo zatwierdzenie przelewu praktycznie przesądza o utracie pieniędzy.
Kiedy nowe zasady zaczną obowiązywać?
Proces legislacyjny nie jest jeszcze całkowicie zakończony. Po stanowisku Rady potrzebne jest formalne zakończenie procedury w Parlamencie Europejskim, a następnie publikacja aktu w Dzienniku Urzędowym UE.
Przyjęty przez Radę tekst przewiduje, że rozporządzenie wejdzie w życie 20. dnia po publikacji, a większość jego regulacji zacznie być stosowana 21 miesięcy później.
Do tego czasu klienci nadal powinni reagować natychmiast po wykryciu podejrzanej transakcji: kontaktować się z bankiem, próbować zatrzymać przelew i zgłaszać sprawę organom ścigania. Nowe przepisy nie zlikwidują odpowiedzialności klienta za bezpieczeństwo rachunku, ale mogą zasadniczo zmienić sytuację osób, które zostały przekonane do wykonania przelewu przez przestępcę skutecznie podszywającego się pod bank.
Czytaj także:
Opłata za kofeinę i taurynę wzrośnie dziesięciokrotnie. Podrożeją nie tylko energetyki
„Koniec wojny w Ukrainie jest blisko”. Porozumienie ma objąć całą Europę
