• Posłowie Konfederacji złożyli projekt ustawy zakładający likwidację systemu kaucyjnego.
  • Obecne zasady miałyby zostać zastąpione ogólnopolską siecią punktów skupu opakowań, finansowaną przez producentów.
  • Złożenie projektu nie zmienia obowiązującego prawa. Kaucje nadal są pobierane, a butelki i puszki należy zwracać na dotychczasowych zasadach.

Projekt przygotowała grupa posłów Konfederacji. Jej przedstawicielem został poseł Grzegorz Płaczek. Dokument wpłynął do Sejmu 6 sierpnia 2026 roku i został zarejestrowany pod numerem RPW/27019/2026.

System kaucyjny do likwidacji. Projekt trafił do Sejmu

Poselski projekt ustawy przewiduje uchylenie przepisów tworzących system kaucyjny. Tego samego dnia dokument skierowano do Biura Legislacyjnego oraz Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Analiza ma objąć również ekonomiczne konsekwencje proponowanej zmiany.

Nie oznacza to, że system zostanie natychmiast zlikwidowany. Projekt nie otrzymał jeszcze numeru druku sejmowego i nie rozpoczęło się jego pierwsze czytanie. Aby propozycja weszła w życie, musiałaby uzyskać większość w Sejmie, zostać przyjęta przez Senat i podpisana przez prezydenta.

Do tego czasu sklepy nadal pobierają kaucję, a konsumenci mogą odzyskać pieniądze po oddaniu prawidłowo oznaczonych opakowań.

Co Konfederacja proponuje zamiast kaucji?

Autorzy projektu przekonują, że obecny system jest kosztowny, nieintuicyjny i uciążliwy. Krytykują konieczność przechowywania niezgniecionych butelek oraz przewożenia ich do automatów lub punktów zbiórki. Wskazują również na awarie urządzeń, problemy z przyjmowaniem niektórych opakowań i ograniczoną dostępność automatów w mniejszych miejscowościach.

Posłowie proponują zastąpienie systemu kaucyjnego ogólnopolską siecią punktów skupu opakowań. Jej finansowanie miałoby się opierać na rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zgodnie z którą koszty zagospodarowania odpadów ponoszą firmy wprowadzające opakowania na rynek.

W uzasadnieniu zwrócono także uwagę na sytuację gmin. Przed uruchomieniem kaucji plastikowe butelki i aluminiowe puszki trafiały do żółtych pojemników. Były jednocześnie jednymi z najbardziej wartościowych surowców pozyskiwanych w ramach komunalnej zbiórki odpadów.

Ile wynosi obecnie kaucja?

System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 roku. Obejmuje trzy podstawowe rodzaje opakowań:

  1. Jednorazowe butelki plastikowe o pojemności do 3 litrów: kaucja wynosi 50 groszy.
  2. Metalowe puszki o pojemności do 1 litra: kaucja wynosi 50 groszy.
  3. Szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra: kaucja wynosi 1 zł.

Do odzyskania pieniędzy nie jest potrzebny paragon. Opakowanie musi jednak posiadać czytelny znak kaucji i kod kreskowy. Nie powinno być zgniecione ani uszkodzone, ponieważ automat lub pracownik punktu zbiórki musi mieć możliwość jego identyfikacji.

Duże sklepy, których powierzchnia sprzedaży przekracza 200 m², mają obowiązek przyjmowania opakowań objętych systemem. Mniejsze placówki mogą uczestniczyć w zbiórce dobrowolnie, z wyjątkiem określonych obowiązków dotyczących szklanych butelek wielokrotnego użytku.

Resort chwali wyniki systemu kaucyjnego

Dane Ministerstwa Klimatu i Środowiska pokazują, że liczba zwracanych opakowań szybko rośnie. Do końca czerwca 2026 roku konsumenci oddali około 2,3 mld butelek i puszek. Około 87 proc. z nich przyjęły automaty działające w 14 tys. lokalizacji.

Według danych resortu klimatu w całym kraju funkcjonuje około 64 tys. miejsc, w których można oddać opakowania objęte kaucją. Zwolennicy systemu podkreślają, że pozwala on uzyskiwać czystszy i bardziej wartościowy surowiec niż tradycyjna zbiórka komunalna.

Likwidacja oznaczałaby także konieczność rozliczenia kosztów poniesionych przez sklepy, producentów i operatorów. Firmy inwestowały między innymi w automaty, magazyny, transport, oznakowanie opakowań oraz systemy informatyczne.

Unijne przepisy mogą utrudnić likwidację systemu

Polska nadal musi osiągać unijne poziomy selektywnej zbiórki opakowań. Dla jednorazowych plastikowych butelek wyznaczono cel wynoszący 77 proc., a w 2029 roku poziom ten ma wzrosnąć do 90 proc.

Od 12 sierpnia 2026 roku zacznie być stosowane unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Co do zasady zobowiązuje ono państwa członkowskie do zapewnienia systemów kaucyjnych dla jednorazowych plastikowych butelek i metalowych opakowań na napoje do 2029 roku.

Przepisy przewidują wyjątki dla państw, które osiągną odpowiednio wysoki poziom selektywnej zbiórki innymi metodami. Samo zniesienie kaucji nie zwolniłoby więc Polski z unijnych obowiązków. Konieczne byłoby przedstawienie skutecznego rozwiązania zastępczego.

Jak opisuje Forsal, na razie jest to projekt opozycyjny. Jego dalsze losy będą zależeć od opinii sejmowych ekspertów oraz stanowiska większości parlamentarnej. Na obecnym etapie nie ma podstaw, by przestać zwracać opakowania albo oczekiwać szybkiego końca pobierania kaucji.

Czytaj także:

3/4 pracodawców nagina przepisy. Wciąż nie ma widełek płacowych w ofertach

Ukraina prosi USA o Patrioty. Trump odpowiada: już daliśmy

Koniec sielanki w branży IT. Widełki płacowe spadły nawet o 40 proc.