• Łączne zobowiązania gospodarstw domowych, firm i instytucji finansowych wzrosły w III kwartale o 11,8 proc. rok do roku i zbliżyły się do 1,6 bln zł.
  • Zadłużenie gospodarstw domowych sięgnęło we wrześniu 882,3 mld zł, a firm niefinansowych 477,5 mld zł.
  • NBP wskazuje na wyraźny wzrost popytu przedsiębiorstw na finansowanie inwestycji, zapasów i kapitału obrotowego.

Zadłużenie rośnie najszybciej od kilkunastu lat

We wrześniu zobowiązania gospodarstw domowych wobec banków i innych instytucji monetarnych, w tym SKOK-ów, wynosiły 882,3 mld zł. Było to o niemal 62 mld zł, czyli o 7,5 proc. więcej niż rok wcześniej. To największa procentowa zwyżka tego wskaźnika od połowy 2015 r., wynika z analizy money.pl opartej na danych NBP.

Jeszcze szybciej rosły zobowiązania przedsiębiorstw niefinansowych. Na koniec września sięgały 477,5 mld zł i były o 9,1 proc. wyższe niż rok wcześniej. Do tego dochodzi zadłużenie niemonetarnych instytucji finansowych, m.in. firm leasingowych i faktoringowych, które zwiększyło się aż o 40,3 proc. rok do roku, do 228,9 mld zł.

Łącznie zobowiązania gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw finansowych i niefinansowych zwiększyły się w trzecim kwartale o 11,8 proc. rok do roku. Tak wysokiego tempa nie notowano od kwietnia 2012 r. Nawet po uwzględnieniu wzrostu cen skala odbicia pozostaje duża. W ujęciu realnym zobowiązania zwiększyły się o około 8 proc. rok do roku, najmocniej od trzeciego kwartału 2015 r.

Podobny obraz daje analiza Centrum Analiz PKO BP. Po skorygowaniu danych o wpływ kursów walutowych należności sektora bankowego wzrosły we wrześniu o 7,2 proc. rok do roku, najszybciej od początku 2012 r.

Firmy potrzebują pieniędzy na inwestycje i działalność

Za częścią kredytowego przyspieszenia stoją przedsiębiorstwa. Firmy zwiększają inwestycje, a jednocześnie potrzebują finansowania bieżącej działalności i realizacji dużych kontraktów.

Potwierdza to najnowsza ankieta kredytowa Narodowego Banku Polskiego, przeprowadzona wśród 23 banków reprezentujących około 90 proc. należności sektora bankowego od przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Banki w trzecim kwartale odnotowały wyraźny wzrost popytu na kredyt ze strony przedsiębiorstw.

„Banki zaobserwowały znaczny wzrost popytu na kredyty dla przedsiębiorstw” – wskazuje NBP w podsumowaniu badania. Bank centralny wymienia przede wszystkim zwiększone zapotrzebowanie na finansowanie zapasów, kapitału obrotowego oraz środków trwałych, czyli inwestycji.

Jednocześnie banki łagodziły część warunków finansowania przedsiębiorstw. Spadały m.in. marże kredytowe i pozaodsetkowe koszty kredytu, a wymagania dotyczące zabezpieczeń były obniżane. NBP jako jeden z głównych powodów wskazuje rosnącą konkurencję między bankami.

Kredyty konsumpcyjne rosną w dwucyfrowym tempie

Odbicie widać także w portfelach gospodarstw domowych. Według Centrum Analiz PKO BP wartość kredytów konsumpcyjnych zwiększyła się we wrześniu o 10,1 proc. rok do roku. Kredyty mieszkaniowe w złotych rosły jeszcze szybciej, o 10,9 proc.

W szerszej metodologii obejmującej wszystkie zobowiązania gospodarstw domowych zadłużenie z tytułu kredytów mieszkaniowych było na koniec trzeciego kwartału o 7,2 proc. wyższe niż rok wcześniej. Był to największy wzrost od początku 2022 r.

Warto jednak odróżnić wzrost całego portfela kredytowego od bieżącego popytu na nowe hipoteki. Z ankiety NBP wynika, że banki w trzecim kwartale zauważyły spadek popytu na kredyty mieszkaniowe, jednocześnie notując wzrost zainteresowania kredytami konsumpcyjnymi. W czwartym kwartale instytucje oczekują dalszego wzrostu popytu na finansowanie konsumpcji, ale utrzymania słabszego zainteresowania hipotekami.

Kredytowy boom może napędzać gospodarkę

Rosnąca akcja kredytowa oznacza więcej pieniędzy przeznaczanych na inwestycje, mieszkania, samochody i inne dobra trwałego użytku. To może wspierać konsumpcję oraz inwestycje, a w efekcie wzrost gospodarczy. Szczególnie istotne jest ożywienie kredytów dla przedsiębiorstw, ponieważ może wskazywać, że obecny boom inwestycyjny obejmuje nie tylko największe firmy.

Analitycy Pekao zwracają uwagę, że popyt na finansowanie szczególnie wyraźnie wzrósł wśród małych i średnich przedsiębiorstw. Ich zdaniem może to oznaczać, że realizacja dużych inwestycji zwiększa również zapotrzebowanie na kapitał po stronie mniejszych podwykonawców. Według analizy Banku Pekao banki były skalą wzrostu zainteresowania kredytem w tym segmencie wyraźnie zaskoczone.

Szybszy wzrost zadłużenia nie oznacza jednak, że cały sektor prywatny jest już mocno zadłużony w relacji do wielkości gospodarki. Kredyty bankowe stanowiły w trzecim kwartale 40,9 proc. PKB, a relacja kredytów do depozytów wynosiła 60,3 proc. Po latach spadków udział kredytu w gospodarce dopiero zaczyna odbijać od niskiego poziomu.

Najbliższe kwartały pokażą, czy kredytowe przyspieszenie okaże się trwałe. Banki spodziewają się dalszego wzrostu popytu ze strony dużych przedsiębiorstw oraz sektora MŚP. Znaczenie będą miały przede wszystkim tempo inwestycji, dostępność środków unijnych, sytuacja konsumentów oraz dalszy kierunek polityki pieniężnej.

Czytaj także:

Które kraje najhojniej wspierają Ukrainę? Niemiecka gazeta przygotowała ranking

Po frankowiczach czas na „eurowiczów”? Kredyty hipoteczne w euro trafiają do sądów

Putin dostaje filmy AI pokazujące nieistniejące rosyjskie sukcesy na froncie