• ISW zidentyfikował co najmniej 35 rosyjskich nagrań, które mogły zostać stworzone lub zmodyfikowane przy użyciu AI.
  • Według „Financial Times” zawyżone meldunki o zdobyczach mogą docierać na najwyższe szczeble rosyjskiego dowodzenia, w tym do Władimira Putina.
  • Fałszywe informacje o zajętym terenie mogą wpływać nie tylko na propagandę, ale także na kolejne decyzje wojskowe i prowadzić do kosztownych ataków.

Filmy AI z frontu mają potwierdzać rosyjskie zdobycze

Problem nie dotyczy pojedynczego nagrania. Institute for the Study of War informował już we wrześniu, że od 1 czerwca do 30 sierpnia 2026 roku analitycy zidentyfikowali co najmniej 35 nagrań podejrzewanych o wykorzystanie sztucznej inteligencji. W przypadku co najmniej 10 materiałów dostępne narzędzia wykrywające AI wskazały z dużym prawdopodobieństwem, że obraz został zmodyfikowany.

Materiały przedstawiają między innymi rosyjskich żołnierzy z flagami w miejscowościach, nad którymi rosyjska armia miała rzekomo przejąć kontrolę. ISW zwraca uwagę, że wcześniej rosyjskie jednostki próbowały osiągać podobny efekt, wysyłając niewielkie grupy żołnierzy w głąb ukraińskich pozycji tylko po to, by nagrać podniesienie flagi. Rozwój AI pozwala stworzyć podobny materiał bez fizycznej obecności żołnierza w danym miejscu.

Jednym z przykładów opisanych przez „Financial Times” jest Dobropillia w obwodzie donieckim. Rosyjscy dowódcy mieli w październiku informować Putina, że miejscowość została zdobyta. Rosyjskie Ministerstwo Obrony rozpowszechniało również materiał mający potwierdzać postępy wojsk. Analitycy zakwestionowali jednak autentyczność części obrazu, a ukraińskie oddziały nadal utrzymywały pozycje na tym obszarze.

Zmanipulowane nagrania mogą trafiać coraz wyżej

Najpoważniejszy problem zaczyna się wtedy, gdy materiał propagandowy przestaje służyć wyłącznie odbiorcom zewnętrznym i zaczyna wpływać na wewnętrzny system dowodzenia.

Według rozmówców „FT” presja na wykazywanie kolejnych sukcesów może zachęcać dowódców do przedstawiania sytuacji na froncie w korzystniejszym świetle. Meldunek o zdobyciu pozycji przechodzi przez kolejne szczeble wojskowej hierarchii. Zanim dotrze na najwyższy poziom, sytuacja w terenie może już wyglądać zupełnie inaczej albo pierwotna informacja może od początku nie odpowiadać rzeczywistości.

W takiej sytuacji dowództwo może planować następne działania, zakładając, że poprzedni cel już osiągnięto. To zwiększa ryzyko wysyłania kolejnych jednostek na teren, którego Rosjanie w rzeczywistości nie kontrolują.

Daniel Mealie, szef zespołu analiz geoprzestrzennych ISW, zwracał uwagę na szerszy cel takich działań: „Kremlowi zależy na tworzeniu fałszywej narracji, że ukraiński front się załamuje i Zachód powinien się poddać”.

Rosyjskie dane o zdobytym terenie mocno się różnią

Rozbieżności dotyczą nie tylko nagrań. We wrześniu Putin twierdził, że rosyjska armia od początku roku zajęła około 6,5 tys. kilometrów kwadratowych terytorium Ukrainy. Cytowane przez „Financial Times” niezależne analizy wskazywały w tym czasie na wynik nie większy niż około 1,5 tys. kilometrów kwadratowych.

Różnica pokazuje, jak istotna jest weryfikacja danych docierających do rosyjskich władz. Jeżeli meldunki z niższych szczebli są systematycznie zawyżane, oficjalny obraz sytuacji może coraz bardziej odbiegać od realnej pozycji wojsk.

ISW ocenia jednocześnie, że przypadki wykorzystania AI nie muszą świadczyć o istnieniu jednego, centralnie zarządzanego programu fałszowania filmów. Materiały mogą powstawać na poziomie poszczególnych jednostek i prorosyjskich blogerów. Problem polega na tym, że część z nich jest następnie wzmacniana przez oficjalne kanały i państwowe media.

AI zmienia propagandę wojenną

Sztuczna inteligencja obniża koszt tworzenia fałszywych materiałów z pola walki. Nie trzeba już przygotowywać skomplikowanego montażu ani organizować ryzykownej operacji tylko po to, aby nagrać żołnierza z flagą w określonym miejscu.

Jednocześnie wykrywanie takich manipulacji pozostaje niedoskonałe. ISW podkreśla, że rzeczywista liczba zmodyfikowanych nagrań może być większa niż 35, ponieważ dostępne systemy identyfikowania treści generowanych przez AI nie wykrywają wszystkich ingerencji.

Dla Rosji stawką jest więc nie tylko wiarygodność propagandy. Jeżeli zmanipulowane obrazy zostaną potraktowane przez dowódców jako rzeczywisty obraz sytuacji, technologia wykorzystywana do tworzenia sukcesów informacyjnych może jednocześnie utrudniać prowadzenie realnych operacji wojskowych.

Czytaj także:

Limity IKE, IKZE i OIPE 2027. Ponad 72 tys. zł rocznie bez podatku Belki

Państwo nie sprawdza, czy jego programy działają. Do odzyskania prawie 60 mld zł

Banki muszą oddawać pieniądze oszukanym klientom. Na zwrot dostaną 15 dni