• Za organizowanie nielegalnego przekroczenia granicy dla zysku ma grozić od roku do 10 lat więzienia.
  • Jeśli działanie doprowadzi do śmierci człowieka, proponowana kara wynosi od 3 do 20 lat pozbawienia wolności.
  • Minimalna grzywna za samo nielegalne przekroczenie granicy ma wzrosnąć z 20 do 500 zł.

Za przemyt ludzi nawet 20 lat więzienia

Obecnie za organizowanie innym osobom przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Projekt UD425 wprowadza trzy nowe, surowsze warianty tego przestępstwa.

Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, sąd będzie mógł wymierzyć mu karę od roku do 10 lat więzienia. Jeśli sposób działania narazi życie lub zdrowie wielu osób, przewidziana kara ma wynosić od 2 do 12 lat. Najsurowszy wariant obejmuje sytuację, w której następstwem procederu jest śmierć człowieka. Wtedy sprawcy ma grozić od 3 do 20 lat pozbawienia wolności.

W języku potocznym rozwiązania te są określane jako kary za przemyt ludzi. Prawnie chodzi jednak o organizowanie innym osobom nielegalnego przekraczania granicy. Nie jest to tożsame z przestępstwem handlu ludźmi, które jest odrębnie uregulowane w Kodeksie karnym.

Minimalna grzywna wzrośnie z 20 do 500 zł

Projekt dotyczy nie tylko organizatorów procederu. Resort sprawiedliwości chce również zmienić Kodeks wykroczeń i podnieść dolną granicę grzywny za zwykłe nielegalne przekroczenie granicy państwowej. Dzisiaj minimalna grzywna wynikająca z ogólnych zasad może wynosić 20 zł. Po zmianie w przypadku tego konkretnego wykroczenia ma to być co najmniej 500 zł.

W uzasadnieniu projektodawcy wskazują, że obecna minimalna sankcja jest zbyt niska, aby miała odpowiednio odczuwalny charakter i działała prewencyjnie.

Ta część projektu wzbudziła jednak zastrzeżenia podczas opiniowania. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że przepis może obejmować również nieumyślne przekroczenie granicy, na przykład przez turystę lub osobę zbierającą grzyby. Z tego względu możliwość odpowiedniego różnicowania sankcji przez sąd może mieć znaczenie w nietypowych przypadkach.

Eksperci mają zastrzeżenia do kary 20 lat

Najbardziej dyskusyjna okazała się propozycja dotycząca sytuacji, w której w wyniku organizowania nielegalnego przekroczenia granicy dochodzi do śmierci człowieka.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk podczas opiniowania projektu wskazywał, że kara od 3 do 20 lat może być nieproporcjonalna na tle innych przestępstw, w których śmierć człowieka jest nieumyślnym skutkiem działania sprawcy. Jego zdaniem bardziej adekwatny byłby przedział od 2 do 15 lat.

Zastrzeżenia dotyczą również przepisu przewidującego do 12 lat więzienia za narażanie życia lub zdrowia wielu osób. Korneluk wskazywał, że regulacja powinna odnosić się do „bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu”.

Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego oceniało z kolei, że nieprecyzyjne sformułowanie dotyczące narażenia życia lub zdrowia może powodować rozbieżności w praktyce stosowania prawa. Resort po konsultacjach utrzymał jednak zasadniczy kierunek zaostrzenia sankcji.

Samochód użyty przeciw funkcjonariuszowi też obejmą zmiany

Projekt zawiera jeszcze jedną istotną zmianę. Chodzi o czynną napaść na funkcjonariusza publicznego.

Obecne przepisy szczególnie surowo traktują atak między innymi z użyciem broni palnej, noża lub podobnie niebezpiecznego przedmiotu. W orzecznictwie pojawiały się jednak wątpliwości, czy samochód wykorzystany do potrącenia policjanta lub funkcjonariusza Straży Granicznej zawsze spełnia tę definicję.

Ministerstwo chce więc dopisać do przepisu przypadek działania „w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu”. Pozwoliłoby to objąć kwalifikowaną odpowiedzialnością między innymi użycie pojazdu jako narzędzia ataku. W takim przypadku zagrożenie karą wynosi od roku do 10 lat więzienia.

Prokurator krajowy poparł tę część projektu, wskazując, że o rzeczywistym zagrożeniu często decyduje przede wszystkim sposób użycia danego przedmiotu, a nie jego podstawowe przeznaczenie.

Projekt jeszcze nie jest obowiązującym prawem

Projekt UD425 znalazł się w porządku posiedzenia Rady Ministrów zaplanowanego na 10 listopada 2026 roku. Na moment przygotowania tekstu proponowane sankcje nie są jeszcze obowiązującym prawem.

Po zakończeniu etapu rządowego projekt musi przejść przez parlament, zostać podpisany przez prezydenta i ogłoszony w Dzienniku Ustaw.

Jeżeli przepisy wejdą w życie w proponowanym kształcie, odpowiedzialność karna organizatorów nielegalnego przekraczania granicy będzie dużo bardziej uzależniona od sposobu działania i jego skutków. Największa zmiana dotyczy przypadków, w których proceder jest prowadzony dla korzyści, stwarza zagrożenie dla wielu osób albo prowadzi do śmierci człowieka.

Czytaj także:

Które kraje najhojniej wspierają Ukrainę? Niemiecka gazeta przygotowała ranking

Po frankowiczach czas na „eurowiczów”? Kredyty hipoteczne w euro trafiają do sądów

Putin dostaje filmy AI pokazujące nieistniejące rosyjskie sukcesy na froncie