• Dziesięć państw Joint Expeditionary Force pogłębia integrację swoich sił morskich na Bałtyku, Północnym Atlantyku i w Arktyce.
  • Polska nie jest członkiem JEF, mimo że nowe działania mają obejmować także Morze Bałtyckie.
  • Nowy format ma ułatwić szybkie wspólne operacje przeciw okrętom podwodnym i zagrożeniom dla infrastruktury morskiej.

10 państw tworzy wspólne siły na północy Europy

Joint Expeditionary Force skupia Wielką Brytanię, Danię, Estonię, Finlandię, Islandię, Łotwę, Litwę, Holandię, Norwegię i Szwecję. Sam format nie jest nowy. Powstał w 2014 roku podczas szczytu NATO w Walii, a z czasem został rozszerzony do obecnych dziesięciu członków.

Nowością jest jednak znacznie głębsza integracja ich sił morskich. Państwa JEF chcą odejść od modelu opartego głównie na wymianie informacji, konsultacjach i okresowych ćwiczeniach. Marynarki mają wspólnie planować działania, ujednolicać szkolenie, logistykę i standardy oraz przygotowywać się do szybkiego utworzenia jednej siły w przypadku kryzysu.

Porozumienie dotyczące pogłębionej współpracy morskiej ma być rozwijane podczas spotkań w Oslo na pokładzie brytyjskiego lotniskowca HMS Prince of Wales. Jednostka o wyporności około 65 tys. ton została skierowana do Norwegii po ćwiczeniach prowadzonych wspólnie z innymi państwami NATO.

Rosyjskie okręty podwodne jednym z głównych celów

Jednym z najważniejszych zadań nowego modelu współpracy ma być odstraszanie rosyjskich okrętów podwodnych oraz ochrona żeglugi i infrastruktury znajdującej się pod powierzchnią morza.

Brytyjskie władze wojskowe wskazują trzy kluczowe obszary: Morze Bałtyckie, Północny Atlantyk oraz Arktykę. W przypadku gwałtownego pogorszenia sytuacji połączonymi siłami mogłoby kierować brytyjskie dowództwo w Northwood.

Pierwszy Lord Morski, gen. Gwyn Jenkins, podkreślał przy okazji przygotowań do dalszej integracji JEF, że żadne państwo nie jest w stanie samodzielnie odpowiedzieć na wszystkie obecne zagrożenia.

„Wyzwania bezpieczeństwa wymagają dziś bliższej współpracy niż kiedykolwiek. Żaden kraj nie może stawić im czoła sam” – mówił Jenkins, w tłumaczeniu z angielskiego.

Royal Navy wskazuje, że integracja ma umożliwić nie tylko prowadzenie wspólnych operacji, ale również wymianę części wyposażenia, amunicji, personelu oraz wsparcia logistycznego między flotami uczestniczących państw.

Polski nie ma w JEF. To nie oznacza jednak wykluczenia z obrony Bałtyku

Brak Polski może zwracać uwagę, ponieważ do JEF należą wszystkie trzy państwa bałtyckie, Finlandia i Szwecja, a jednym z głównych obszarów działania jest Morze Bałtyckie.

Nie ma jednak podstaw, by twierdzić, że Polska została obecnie odrzucona przez tworzący się format. Polska nigdy nie należała do JEF, a nowe partnerstwo morskie jest rozwinięciem współpracy dotychczasowych członków organizacji. Nie ma informacji o polskim wniosku o członkostwo, który zostałby odrzucony.

Co więcej, Warszawa rozwija równolegle inne formaty wojskowe z Londynem. 27 października Wielka Brytania i Polska ogłosiły Warsaw Defence Plan, obejmujący współpracę na lądzie, morzu, w powietrzu, cyberprzestrzeni i przemyśle obronnym. Brytyjski minister obrony określił przy tej okazji Polskę jako jednego z najbliższych sojuszników Wielkiej Brytanii.

Polska uczestniczy też z Wielką Brytanią, Holandią i Finlandią w pracach nad Multilateral Defence Mechanism, który ma ułatwiać wspólne zakupy uzbrojenia i finansowanie nowych zdolności wojskowych. Mechanizm ma rozpocząć działalność w 2027 roku.

JEF ma uzupełniać NATO, a nie je zastępować

Nowa współpraca nie tworzy alternatywy dla NATO. JEF ma działać jako format zdolny do szybkiego reagowania, zanim większe struktury Sojuszu osiągną pełną gotowość.

Royal Navy określa rozbudowywaną współpracę jako siłę wysokiej gotowości, która w razie eskalacji mogłaby szybko rozpocząć działania, a następnie płynnie przejść pod dowództwo NATO.

Znaczenie JEF może jeszcze wzrosnąć. We wrześniu Kanada oficjalnie złożyła wniosek o członkostwo. Kanadyjski minister obrony uczestniczył już w październikowym spotkaniu ministrów JEF na Islandii, podczas którego omawiano bezpieczeństwo Północnego Atlantyku, Arktyki i Bałtyku.

Dla Polski kluczowe będzie więc nie tyle samo członkostwo w JEF, ile zakres praktycznej współpracy z państwami tej grupy. Jeśli jej marynarki mają odgrywać coraz większą rolę na Bałtyku, działania JEF będą bezpośrednio stykały się z operacjami Polski i pozostałych państw NATO.

Rosnąca liczba mniejszych formatów obronnych pokazuje jednocześnie, że europejskie państwa chcą być przygotowane do działania w węższych koalicjach, bez oczekiwania na mobilizację wszystkich członków Sojuszu.

Czytaj także:

Które kraje najhojniej wspierają Ukrainę? Niemiecka gazeta przygotowała ranking

Po frankowiczach czas na „eurowiczów”? Kredyty hipoteczne w euro trafiają do sądów

Putin dostaje filmy AI pokazujące nieistniejące rosyjskie sukcesy na froncie