• TSUE 12 listopada oddalił wszystkie siedem skarg Polski przeciwko kluczowym regulacjom pakietu Fit for 55.
  • Polska kwestionowała m.in. przepisy dotyczące nowych samochodów, ETS i ETS2, CBAM, efektywności energetycznej oraz celów redukcji emisji.
  • Wyrok oznacza, że zaskarżone regulacje nie zostały unieważnione i pozostają częścią unijnego porządku prawnego.

TSUE oddalił wszystkie siedem skarg Polski

Wyroki zapadły 12 listopada w siedmiu postępowaniach rozpoczętych przez Polskę w 2023 r. Oficjalny komunikat Trybunału Sprawiedliwości UE potwierdza, że wszystkie skargi zostały oddalone.

Sprawy dotyczyły celów dla sektora użytkowania gruntów i leśnictwa, norm emisji dla nowych pojazdów, rezerwy stabilności rynkowej w systemie ETS, krajowych celów redukcyjnych, reformy handlu emisjami obejmującej także budynki i transport drogowy, mechanizmu CBAM oraz dyrektywy o efektywności energetycznej. Postępowania miały sygnatury od C-442/23 do C-771/23.

Pakiet Fit for 55 został przygotowany jako zestaw regulacji mających doprowadzić do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej o co najmniej 55 proc. do 2030 r. w porównaniu z 1990 r. i wesprzeć osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.

Oddalenie skarg oznacza, że Polska nie doprowadziła na drodze sądowej do unieważnienia żadnego z siedmiu zaskarżonych aktów.

Polska kwestionowała sposób przyjęcia przepisów

Jednym z głównych argumentów Polski było zastosowanie, zdaniem strony polskiej, niewłaściwej podstawy prawnej. Warszawa przekonywała, że część przepisów tak mocno wpływa na wybór źródeł energii i strukturę zaopatrzenia państw w energię, że powinna zostać przyjęta jednomyślnie przez Radę UE, a nie w procedurze umożliwiającej podjęcie decyzji większością.

W przypadku CBAM Polska argumentowała z kolei, że mechanizm dostosowywania cen na granicach ma przede wszystkim charakter fiskalny. W skardze wskazywano, że tworzy on nowe obciążenie publiczne i dlatego, zdaniem Polski, także powinien wymagać szczególnej procedury oraz jednomyślności.

Przy składaniu skarg ówczesna minister klimatu i środowiska Anna Moskwa tłumaczyła stanowisko rządu: „To jest dokument energetyczny i wpływa na politykę energetyczną państwa, a tym samym wymaga jednomyślności”.

Polska podnosiła również zarzuty dotyczące m.in. proporcjonalności nowych obowiązków, solidarności energetycznej oraz skutków regulacji dla bezpieczeństwa energetycznego i gospodarek poszczególnych państw.

Przepisy dotyczące nowych aut pozostają w mocy

Jedna z najgłośniejszych spraw, C-444/23, dotyczyła norm emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i lekkich pojazdów użytkowych. Zaskarżone rozporządzenie przewiduje od 2035 r. unijny cel redukcji średnich emisji CO2 nowych samochodów i vanów o 100 proc. względem poziomu bazowego z 2021 r.

W praktyce przepisy są powszechnie określane jako zakończenie sprzedaży nowych samochodów spalinowych w obecnej formule. Sama Rada UE wskazywała, że przyjęty cel oznacza zakaz wprowadzania na unijny rynek nowych samochodów i vanów z silnikami spalinowymi emitującymi CO2 od 2035 r.

Wyrok TSUE nie unieważnił tej regulacji. Nie oznacza to jednak, że unijni ustawodawcy nie mogą w przyszłości zmienić samych przepisów. Trybunał rozstrzygał legalność aktów zakwestionowanych przez Polskę, a nie to, jaki ostateczny kształt polityki motoryzacyjnej UE powinien obowiązywać w kolejnych latach.

ETS2, CBAM i efektywność energetyczna także bez unieważnienia

Duże znaczenie gospodarcze ma również przegrana w sprawie C-505/23. Dotyczy ona reformy systemu handlu uprawnieniami do emisji oraz regulacji obejmujących emisje związane z budynkami i transportem drogowym. Polska domagała się stwierdzenia nieważności całej dyrektywy 2023/959.

Kolejna sprawa dotyczyła CBAM, czyli mechanizmu nakładającego koszt związany z emisjami CO2 na wybrane towary importowane do UE. Także tutaj TSUE nie podzielił polskiego stanowiska i rozporządzenie nie zostało unieważnione.

Polska nie wygrała również spraw dotyczących efektywności energetycznej, rezerwy stabilności rynkowej ETS, pochłaniania emisji przez sektor gruntów i lasów oraz krajowych celów redukcji w sektorach nieobjętych klasycznym ETS.

Co wyrok oznacza dla Polski

Bezpośrednim skutkiem orzeczeń jest utrzymanie ważności siedmiu aktów prawnych, które Polska próbowała zakwestionować. Sam wyrok nie nakłada na gospodarstwa domowe czy przedsiębiorstwa nowych opłat, ale zamyka jedną z dróg prawnych, która mogła doprowadzić do unieważnienia części regulacji Fit for 55.

Znaczenie gospodarcze poszczególnych przepisów będzie rozłożone w czasie. Dotyczą one m.in. rynku samochodowego, kosztów emisji, importu wysokoemisyjnych produktów, inwestycji w efektywność energetyczną oraz tempa transformacji energetycznej.

Spór polityczny o tempo i koszty transformacji będzie więc trwał, ale po wyrokach z 12 listopada nie będzie już prowadzony w tych siedmiu sprawach poprzez próbę unieważnienia regulacji przed TSUE. Ewentualna zmiana ich treści wymagałaby kolejnych decyzji unijnych instytucji w procesie legislacyjnym.

Czytaj także:

Pleśń w wodzie i szkło w puddingu proteinowym. GIS ostrzega przed produktami

Zadłużenie Polaków rośnie najszybciej od 15 lat. To już 1,6 bln zł

Polska największym beneficjentem programu SAFE. Zgarnęła 1/3 środków