• Polska jest największym beneficjentem programu SAFE, z przyznaną pulą 43,7 mld euro z łącznych 150 mld euro.
  • Roberta Metsola wskazuje, że europejskie inwestycje obronne wzrosły o 70 proc., a bezpieczeństwo będzie jednym z kluczowych tematów nowego budżetu UE.
  • Według polskiego rządu 89 proc. środków z SAFE ma trafić do krajowego przemysłu i gospodarki.

Polska największym beneficjentem programu SAFE

SAFE, czyli Security Action for Europe, jest unijnym instrumentem zapewniającym państwom członkowskim do 150 mld euro preferencyjnych pożyczek na inwestycje związane z bezpieczeństwem i obronnością. Jak wynika z informacji Rady Unii Europejskiej, pieniądze mają przede wszystkim wspierać zakupy uzbrojenia realizowane wspólnie przez państwa oraz rozwój europejskiej bazy przemysłowej.

Polska otrzymała możliwość wykorzystania dokładnie 43,734 mld euro. To największa alokacja spośród wszystkich uczestników programu. Decyzja Rady UE przewiduje również ponad 6,56 mld euro prefinansowania, które stanowi pierwszą część środków przeznaczonych dla Polski. Kwoty zapisano w decyzji wykonawczej Rady UE.

Pierwsza płatność, około 6,6 mld euro, została przekazana Polsce pod koniec maja. Komisja Europejska potwierdziła wówczas, że nasz kraj jest największym odbiorcą finansowania SAFE i pierwszym państwem członkowskim, które otrzymało wypłatę z tego instrumentu.

Program nie jest jednak dotacją. Finansowanie ma formę długoterminowej pożyczki. Zgodnie z informacjami Ministerstwa Finansów maksymalny okres finansowania wynosi 45 lat, a karencja w spłacie kapitału może sięgać 10 lat. Resort przekonuje, że dzięki warunkom zapewnianym przez UE koszt finansowania ma być niższy niż w przypadku samodzielnego zadłużania się Polski na rynku.

Metsola: inwestycje wzrosły o 70 proc.

Przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola w rozmowie z „Dziennikiem Gazetą Prawną” oceniła, że Europa w ostatnich latach zasadniczo zmieniła podejście do finansowania bezpieczeństwa.

„Teraz nasze inwestycje wzrosły o 70 proc.” – powiedziała Metsola, wskazując jednocześnie na uruchomienie SAFE i skalę polskiego udziału w programie.

Szefowa PE oceniła również, że mobilność wojskowa, produkcja amunicji i szeroko rozumiane bezpieczeństwo będą miały istotne znaczenie podczas negocjacji nowej wieloletniej perspektywy finansowej UE na lata 2028-2034.

Warto przy tym zaznaczyć, że wypowiedź Metsoli o 70-procentowym wzroście nie wskazuje precyzyjnie okresu ani kategorii wydatków, do której odnosi tę wartość. Najnowsze dane Europejskiej Agencji Obrony pokazują jednak wyraźne przyspieszenie. Wydatki obronne 27 państw UE wyniosły w 2025 r. 418 mld euro, o 20 proc. więcej niż rok wcześniej, a w 2026 r. mają sięgnąć około 454 mld euro.

W szerszej perspektywie całkowite wydatki obronne państw UE są w 2026 r. o około 75,3 proc. wyższe niż w 2021 r. Jeszcze mocniej zwiększyły się same inwestycje. Rada UE szacuje je w tym roku na blisko 163 mld euro, co oznacza wzrost o 158,7 proc. względem 2021 r.

89 proc. środków ma zostać w Polsce

Dla polskiej gospodarki znaczenie SAFE nie ogranicza się do zakupów sprzętu dla wojska. Według danych Kancelarii Prezesa Rady Ministrów 89 proc. środków przeznaczonych dla Polski ma trafić do krajowego przemysłu i gospodarki.

Najwięcej pieniędzy przewidziano na systemy artyleryjskie, około 47,6 mld zł. Kolejne 44,2 mld zł ma zostać przeznaczone na obronę przeciwlotniczą i przeciwrakietową oraz systemy bezzałogowe i antydronowe. Około 32,3 mld zł zaplanowano na zdolności walki naziemnej i systemy wsparcia, a 23,8 mld zł na amunicję i pociski rakietowe.

Skala zamówień jest już widoczna w podpisanych kontraktach. Między 28 a 30 maja Agencja Uzbrojenia oraz Dowództwo Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni zawarły 62 umowy o łącznej wartości około 120 mld zł. Ministerstwo Obrony Narodowej informowało, że wszystkie zostały zawarte z polskim przemysłem zbrojeniowym.

Wśród zamawianego sprzętu znalazły się m.in. systemy przeciwlotnicze i antydronowe SAN, drony FlyEye, amunicja krążąca Warmate, systemy Gladius oraz wyposażenie indywidualne żołnierzy.

Obrona coraz ważniejsza w budżecie Unii

SAFE jest tylko jednym z elementów większej zmiany w polityce UE. Rosnące nakłady państw członkowskich mają być uzupełniane wspólnym finansowaniem, większą liczbą zamówień realizowanych razem oraz inwestycjami w europejskie zdolności produkcyjne.

Dla Polski oznacza to nie tylko dostęp do stosunkowo taniego finansowania modernizacji armii. Duża część środków ma jednocześnie zwiększać zamówienia dla krajowych producentów, ich poddostawców oraz firm z sektorów elektroniki, transportu, technologii bezzałogowych i cyberbezpieczeństwa.

Jednocześnie SAFE zwiększa zobowiązania finansowe państwa, ponieważ środki trzeba będzie spłacić. Znaczenie programu będzie więc zależało również od tego, czy inwestycje przełożą się na trwały wzrost możliwości produkcyjnych polskiego przemysłu oraz czy zamówienia pozwolą krajowym firmom zwiększyć skalę działalności także poza programem.

Słowa Roberty Metsoli wskazują, że obronność nie będzie krótkotrwałym wyjątkiem w polityce budżetowej UE. Mobilność wojskowa, produkcja amunicji, infrastruktura oraz rozwój przemysłu zbrojeniowego mają być jednymi z tematów negocjacji budżetu na lata 2028-2034. Dla Polski, która już dziś otrzymała największą pulę finansowania z SAFE, będzie to oznaczało zarówno kolejne możliwości inwestycyjne, jak i konieczność wykorzystania rekordowej skali dostępnych pieniędzy.

Czytaj także:

Które kraje najhojniej wspierają Ukrainę? Niemiecka gazeta przygotowała ranking

Po frankowiczach czas na „eurowiczów”? Kredyty hipoteczne w euro trafiają do sądów

Putin dostaje filmy AI pokazujące nieistniejące rosyjskie sukcesy na froncie