• Cena rosyjskiej ropy ESPO przekroczyła 30 października 141 dolarów za baryłkę, najwyższy poziom w danych LSEG od 2009 r.
  • 4 listopada różnica między wyceną ESPO a najbliższym kontraktem Brent wzrosła do rekordowych 31 dolarów za baryłkę.
  • Głównym źródłem popytu są Chiny, podczas gdy drogi transport i wysokie ceny ograniczają ostatnio zainteresowanie rosyjską ropą w Indiach.

Rosyjska ropa ESPO przebiła 141 dolarów za baryłkę

ESPO, czyli Eastern Siberia-Pacific Ocean, to jedna z najważniejszych rosyjskich mieszanek ropy kierowanych na rynki azjatyckie, przede wszystkim do Chin. Surowiec trafia rurociągiem na rosyjski Daleki Wschód i jest eksportowany m.in. z terminalu Kozmino.

Według danych London Stock Exchange Group przytoczonych przez Nikkei Asia i opisanych w kolejnych publikacjach rynkowych 30 października cena ESPO przekroczyła 141 dolarów za baryłkę. Był to najwyższy poziom w serii LSEG sięgającej 2009 r.

Tego dnia ESPO była wyceniana około 23 dolarów powyżej najbliższego kontraktu terminowego na Brent. Rekord różnicy padł jednak później. 4 listopada premia wzrosła do 31 dolarów za baryłkę.

Te dwie wartości dotyczą więc różnych dni. Cena powyżej 141 dolarów została odnotowana 30 października, natomiast rekordowa premia wobec Brent pojawiła się kilka dni później.

Wysokie ceny nie dotyczą wyłącznie ESPO. Według tych samych danych Urals osiągnęła w październiku około 119 dolarów za baryłkę, najwyżej od 2012 r., a jej premia względem Brent dochodziła do 19 dolarów.

Chiny mocno zwiększyły zakupy rosyjskiej ropy

Najważniejszą przyczyną zmiany na rynku jest sytuacja w Azji. Zakłócenia dostaw z Bliskiego Wschodu zwiększyły zainteresowanie rosyjskim surowcem, a Chiny zaczęły mocniej konkurować o dostępne partie ESPO.

Już we wrześniu S&P Global informował o gwałtownym wzroście premii za ESPO. Oferty na listopadowe dostawy do chińskiej prowincji Shandong przekraczały wówczas 20 dolarów ponad kontrakty Brent. Jeszcze na początku września różnica wynosiła około 4-5 dolarów.

„Sygnał jest jasny, podaż jest wyjątkowo ograniczona w stosunku do popytu” – mówił wówczas przedstawiciel rafinerii z Shandong cytowany przez S&P Global.

Dane za październik pokazują dalsze przesunięcie rosyjskiego eksportu w stronę Chin. Według S&P Global Commodities at Sea dostawy rosyjskiej ropy do Chin wzrosły do około 1,57 mln baryłek dziennie, o 20 proc. miesiąc do miesiąca i 42,9 proc. rok do roku.

Jednocześnie całkowity eksport rosyjskiej ropy spadł w październiku o 36,6 proc. miesiąc do miesiąca, do około 2,79 mln baryłek dziennie. Oznacza to, że większe zakupy Chin spotkały się z mniejszą pulą dostępnego surowca.

Indie zaczęły ograniczać zakupy

Sytuacja w Indiach wygląda inaczej. Choć kraj pozostaje jednym z najważniejszych odbiorców rosyjskiej ropy, październik przyniósł wyraźne ograniczenie dostaw.

Według S&P Global rosyjskie dostawy do Indii spadły do około 692 tys. baryłek dziennie, o 67 proc. w porównaniu z wrześniem.

Na początku listopada Reuters informował również, że Urals przeznaczona do dostaw do Indii ponownie zaczęła być oferowana z niewielkim dyskontem względem Brent. Powodem były wysokie ceny światowe i bardzo wysokie koszty frachtu, które pogarszały rentowność indyjskich rafinerii.

To pokazuje, że nie istnieje jedna cena „rosyjskiej ropy”. Notowania zależą od gatunku, miejsca sprzedaży, warunków dostawy, kosztów transportu oraz konkretnego rynku. Rekordowa premia ESPO jest przede wszystkim obrazem wyjątkowo napiętej sytuacji w azjatyckim handlu tym konkretnym gatunkiem surowca.

Rekordowe koszty transportu zmieniły rynek ropy

Jednym z najważniejszych czynników stojących za obecnymi cenami jest transport. Konflikt na Bliskim Wschodzie zakłócił tradycyjne szlaki, wydłużył podróże tankowców i ograniczył efektywną dostępność statków.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna wskazywała, że w połowie października transport ropy dużym tankowcem z Zatoki Perskiej do Azji kosztował ponad 37 dolarów za baryłkę, ponad pięć razy więcej niż przed rozpoczęciem konfliktu.

W takich warunkach ESPO ma dodatkową przewagę dla części chińskich rafinerii. Rosyjski Daleki Wschód znajduje się stosunkowo blisko głównych odbiorców w Chinach, więc wzrost globalnych kosztów żeglugi może poprawiać konkurencyjność rosyjskiego surowca względem ropy przewożonej z bardziej odległych kierunków.

Jeszcze 23 października sprzedawcy oferowali niektóre partie ESPO z dostawą do Chin z premią przekraczającą 30 dolarów wobec Brent. Reuters podkreślał jednak, że tak wysokie oferty zaczynały uderzać w marże niezależnych chińskich rafinerii.

Sankcje nie oznaczają globalnego zakazu sprzedaży rosyjskiej ropy

Rekordowe ceny ESPO nie oznaczają, że zachodnie sankcje zostały formalnie zniesione. Mechanizm pułapu cenowego dotyczy przede wszystkim możliwości świadczenia transportu morskiego i powiązanych usług przez podmioty objęte sankcjami.

Komisja Europejska wyjaśnia zasady mechanizmu price cap, zgodnie z którymi europejskie podmioty mogą świadczyć określone usługi związane z transportem rosyjskiej ropy tylko przy spełnieniu warunków systemu. Chiny i Indie nie wprowadziły jednak generalnego zakazu kupowania rosyjskiej ropy.

W efekcie rosyjski eksport został po 2022 r. w dużej mierze przekierowany z Europy do Azji. Według CREA Chiny odpowiadały w sierpniu za 51 proc. rosyjskich przychodów z eksportu paliw kopalnych wśród pięciu największych odbiorców, a sama ropa stanowiła 5,8 mld euro ich miesięcznych zakupów.

Obecny rekord ESPO pokazuje, jak mocno w ciągu kilku miesięcy zmieniła się równowaga na rynku. Rosyjska ropa, która po 2022 r. była kojarzona przede wszystkim z dużym dyskontem wobec zachodnich benchmarków, w części azjatyckich transakcji stała się towarem sprzedawanym z rekordową premią. Trwałość tego zjawiska będzie zależeć przede wszystkim od sytuacji na Bliskim Wschodzie, kosztów transportu oraz skali popytu ze strony chińskich rafinerii.

Czytaj także:

Pleśń w wodzie i szkło w puddingu proteinowym. GIS ostrzega przed produktami

Zadłużenie Polaków rośnie najszybciej od 15 lat. To już 1,6 bln zł

Polska największym beneficjentem programu SAFE. Zgarnęła 1/3 środków