• Badanie PolSenior2 wykazało niedożywienie u 3,2 proc. seniorów, a ryzyko jego wystąpienia u kolejnych 23,6 proc.
  • Wśród wszystkich pacjentów szpitalnych problem niedożywienia może dotyczyć od 30 do 50 proc. chorych.
  • Przyczynami niewłaściwego odżywiania osób starszych są nie tylko niskie dochody, ale również samotność, choroby i ograniczona sprawność.

Niedożywienie seniorów w Polsce. Problem dotyczy ponad jednej czwartej

Według badania PolSenior2 przeprowadzonego pod kierownictwem Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego niedożywienie stwierdzono u 3,2 proc. osób w wieku 60 lat i więcej, natomiast kolejne 23,6 proc. zostało zakwalifikowanych do grupy ryzyka.

Oznacza to, że łącznie 26,8 proc. badanych miało nieprawidłowy stan odżywienia lub było zagrożonych jego pogorszeniem. Wyniki opublikowano w 2021 roku na podstawie badań obejmujących niemal 6 tys. respondentów. Nie są to więc dane z 2026 roku, ale pozostają ważnym punktem odniesienia w ocenie sytuacji osób starszych.

Ryzyko rośnie wraz z wiekiem. W grupie osób poniżej 75. roku życia problem dotyczył niemal co piątego seniora, natomiast wśród osób w wieku 75-84 lat występował już u około jednej trzeciej badanych.

W najstarszych grupach wiekowych zagrożenie było jeszcze większe. Niedożywienie rozpoznano u około jednej szóstej osób mających co najmniej 90 lat.

Zjawisko nie ogranicza się przy tym do osób o niskich dochodach. Jak pokazuje analiza opublikowana przez XYZ, trudności z prawidłowym odżywianiem mogą występować również u seniorów posiadających wystarczające środki na zakup żywności.

W szpitalach niedożywienie może dotyczyć połowy pacjentów

Jeszcze większym wyzwaniem jest niedożywienie osób hospitalizowanych. Z danych klinicznych przedstawionych podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia wynika, że problem może dotyczyć od 30 do 50 proc. pacjentów przebywających w szpitalach.

Jak informowała Polska Agencja Prasowa, w ciągu 14 dni od przyjęcia do szpitala niedożywienie może rozwinąć się u około 30 proc. chorych, którzy wcześniej byli prawidłowo odżywieni. Dane szpitalne dotyczą wszystkich grup pacjentów i różnych badań klinicznych, dlatego nie można ich bezpośrednio porównywać z wynikami PolSenior2.

Niedożywienie może prowadzić do osłabienia organizmu, zwiększenia ryzyka powikłań i wydłużenia czasu leczenia. Szczególnie niebezpieczne jest dla osób starszych, które często zmagają się jednocześnie z kilkoma chorobami przewlekłymi.

Prof. Przemysław Matras, prezes Polskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego, podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia zwracał uwagę, że niedożywienie pozostaje niedostatecznie rozpoznawanym problemem polskich szpitali, bezpośrednio wpływającym na skuteczność i bezpieczeństwo leczenia.

Odpowiednio prowadzona terapia żywieniowa może skracać hospitalizację i ograniczać ryzyko komplikacji. Ma to znaczenie również ekonomiczne, ponieważ dłuższe pobyty pacjentów oznaczają wyższe koszty funkcjonowania placówek.

Seniorzy mają jedzenie, ale nie zawsze mogą przygotować posiłek

Przyczyny niedożywienia są znacznie bardziej złożone niż sama sytuacja finansowa. W części przypadków problemem jest brak środków na zakup wartościowych produktów, szczególnie po opłaceniu mieszkania, rachunków i leków.

Istotną rolę odgrywa także samotność. Osoby mieszkające bez rodziny mogą ograniczać gotowanie, rezygnować z regularnych posiłków albo zastępować pełnowartościowy obiad prostymi przekąskami.

„Są seniorzy, których nie stać na odpowiednie jedzenie, są tacy, którzy mają pieniądze, ale brakuje im motywacji do przygotowywania posiłków” – wyjaśnia Iwona Życińska, prezeska Fundacji Happy Senior, w rozmowie z portalem XYZ.

Kolejną przeszkodą jest pogarszająca się sprawność fizyczna. Nawet osoba posiadająca pieniądze na zakupy może mieć trudności z dotarciem do sklepu, wniesieniem produktów do mieszkania czy samodzielnym przygotowaniem obiadu.

Znaczenie mają również problemy z uzębieniem, zaburzenia smaku i węchu, przyjmowane leki oraz choroby wpływające na apetyt. Na te czynniki zwraca uwagę także Główny Inspektorat Sanitarny, który wskazuje, że prawidłowa dieta seniora powinna uwzględniać zarówno stan zdrowia, jak i indywidualne możliwości codziennego funkcjonowania.

Jak rozpoznać niedożywienie seniora i ograniczyć ryzyko?

Nieprawidłowego odżywiania nie zawsze można rozpoznać po wyglądzie. Osoba starsza może mieć nadwagę, a jednocześnie dostarczać organizmowi zbyt mało białka, witamin i innych składników odżywczych.

Do sygnałów ostrzegawczych należą niezamierzona utrata masy ciała, osłabienie, spadek apetytu, zmniejszanie porcji jedzenia i pogarszająca się sprawność. Niepokojące mogą być także trudności z przeżuwaniem lub połykaniem.

Wraz z wiekiem zmniejsza się zapotrzebowanie na energię, ale organizm nadal potrzebuje odpowiedniej ilości białka i mikroelementów. Niedostateczna podaż składników odżywczych może przyspieszać utratę mięśni, co dodatkowo ogranicza samodzielność.

Według ekspertów cytowanych przez XYZ osoby starsze powinny zwykle spożywać około 1-1,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Konkretne zalecenia należy jednak dostosować do stanu zdrowia i chorób współistniejących.

W przypadku podejrzenia niedożywienia konieczna jest konsultacja z lekarzem, który może zalecić ocenę stanu odżywienia i odpowiednie postępowanie dietetyczne.

Starzenie się polskiego społeczeństwa sprawia, że znaczenie tego problemu będzie rosło. Coraz większą rolę mogą odgrywać lokalne usługi opiekuńcze, dostarczanie posiłków, wczesna diagnostyka oraz wsparcie seniorów mieszkających samotnie.

Czytaj także:

Polska pokonała Rosję w ONZ jednym głosem. Koniec 60 lat rosyjskiej dominacji

PKB Polski rośnie, ale pracy nie przybywa. Bezrobotni szukają zatrudnienia już ponad 9 miesięcy

Globalna awaria Microsoftu trwa. Gigant uspokaja: to nie cyberatak