• Polska wygrała z Rosją wybory do Wspólnej Jednostki Kontrolnej ONZ, zdobywając poparcie 95 państw. O wyniku zdecydował jeden głos.
  • Rosja straci miejsce w organie, w którym jej przedstawiciele zasiadali nieprzerwanie przez 60 lat.
  • Polskę będzie reprezentował Jakub Chmielewski, którego kadencja obejmie lata 2028-2032.

Polska pokonała Rosję w ONZ. Zdecydował jeden głos

Do historycznego głosowania doszło w środę 11 listopada podczas posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Polska i Rosja rywalizowały o jedno miejsce przypadające Grupie Państw Europy Wschodniej we Wspólnej Jednostce Kontrolnej, znanej pod angielskim skrótem JIU.

Zgodnie z oficjalnym komunikatem Ministerstwa Spraw Zagranicznych polska kandydatura otrzymała 95 głosów. Rywalizacja była niezwykle wyrównana, a niewielka przewaga wystarczyła do pokonania Rosji, która przez sześć dekad nieprzerwanie utrzymywała swoją reprezentację w tym organie.

O kulisach wyborów opowiedział Polskiej Agencji Prasowej Krzysztof Szczerski, stały przedstawiciel Polski przy Organizacji Narodów Zjednoczonych.

„Konkurencja była bardzo ostra, wygraliśmy jednym głosem” – powiedział ambasador w rozmowie przytoczonej przez Polskie Radio.

Dyplomata podkreślił, że zwycięstwo jest rezultatem intensywnej kampanii prowadzonej przez polskie placówki zagraniczne. Kandydatura była promowana nie tylko przez przedstawicielstwa Polski przy ONZ w Nowym Jorku i Genewie, ale również przez ambasady i konsulaty na całym świecie.

Istotną rolę odegrało wsparcie ze strony państw Unii Europejskiej. W działania na rzecz wyboru polskiego przedstawiciela zaangażowały się także unijne delegatury dyplomatyczne.

Rosja traci miejsce zajmowane od 1966 roku

Wynik wyborów oznacza zakończenie wyjątkowo długiej obecności Rosji we Wspólnej Jednostce Kontrolnej ONZ. Jej przedstawiciele uczestniczyli w pracach tego organu od momentu jego utworzenia w 1966 roku, początkowo reprezentując Związek Radziecki, a następnie Federację Rosyjską.

Przez kolejne dziesięciolecia Moskwa skutecznie utrzymywała swoją pozycję w tym gremium. Tym razem rosyjska kandydatura przegrała rywalizację z Polską.

Nie oznacza to jednak natychmiastowego usunięcia rosyjskiego inspektora. Jak wynika z oficjalnego wykazu członków JIU, obecnym przedstawicielem Rosji jest Paweł Czernikow, którego kadencja obejmuje lata 2023-2027. Zmiana reprezentacji nastąpi po jej zakończeniu.

Polska wraca do tego organu po ponad dwóch dekadach nieobecności. W latach 1991-2002 funkcję inspektora pełnił Andrzej Abraszewski, reprezentujący region Europy Środkowo-Wschodniej.

W listopadowym głosowaniu wybrano również inne państwa uprawnione do przedstawienia kandydatów na inspektorów. Z Grupy Afrykańskiej została wyłoniona Botswana, natomiast z Grupy Azji i Pacyfiku Japonia oraz Chiny.

Czym zajmuje się Wspólna Jednostka Kontrolna ONZ?

Wspólna Jednostka Kontrolna jest niezależnym organem nadzorczym, którego kompetencje obejmują cały system Organizacji Narodów Zjednoczonych. Została utworzona w 1966 roku, a jej działalność koncentruje się na ocenie skuteczności zarządzania, gospodarowania środkami i współpracy między instytucjami ONZ.

W skład JIU wchodzi 11 inspektorów powoływanych na pięcioletnie kadencje. Prowadzą oni kontrole, analizy i ewaluacje, a następnie przygotowują raporty oraz rekomendacje dotyczące poprawy funkcjonowania organizacji.

Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez JIU organ zajmuje się między innymi problemami zarządczymi, administracyjnymi i programowymi w instytucjach należących do systemu ONZ.

Znaczenie jego prac wykracza poza ocenę pojedynczych jednostek. Inspektorzy mogą analizować problemy występujące równocześnie w wielu organizacjach, wskazywać nieefektywne procedury i proponować rozwiązania ograniczające koszty.

JIU nie jest jednak odpowiednikiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. Nie podejmuje decyzji o sankcjach międzynarodowych ani nie rozstrzyga sporów między państwami. Jego wpływ polega przede wszystkim na niezależnej kontroli, formułowaniu zaleceń i ocenie sposobu działania systemu Narodów Zjednoczonych.

Polska wraca do ważnej instytucji. Kto obejmie stanowisko?

Polskę we Wspólnej Jednostce Kontrolnej będzie reprezentował Jakub Chmielewski. Zgodnie z informacją MSZ jego kadencja rozpocznie się w 2028 roku i potrwa do końca 2032 roku.

Wybór polskiego eksperta oznacza możliwość bezpośredniego uczestniczenia w analizach dotyczących funkcjonowania instytucji międzynarodowych. Inspektorzy JIU zachowują przy tym niezależność i powinni działać w interesie całego systemu ONZ, a nie realizować instrukcje poszczególnych rządów.

Dla polskiej dyplomacji rezultat głosowania ma również wymiar prestiżowy. Pokazuje, że Polska może skutecznie budować poparcie wśród państw członkowskich, także w bezpośredniej rywalizacji z dużymi graczami międzynarodowymi.

Zwycięstwo nie przekłada się automatycznie na zwiększenie wpływu Polski na decyzje polityczne czy bezpieczeństwo międzynarodowe. Wzmacnia jednak jej obecność w strukturach odpowiedzialnych za przejrzystość i efektywność organizacji.

Najważniejszy etap rozpocznie się wraz z objęciem stanowiska przez polskiego przedstawiciela. Wówczas będzie można ocenić, w jakich obszarach JIU podejmie nowe analizy i jakie znaczenie będzie miał udział Polski w pracach tego organu.

Już teraz wynik głosowania stanowi istotny sukces dyplomatyczny. Rosja po sześciu dekadach traci możliwość utrzymania dotychczasowego mandatu, a Polska odzyskuje miejsce w instytucji, w której nie miała swojego przedstawiciela od ponad 20 lat.

Czytaj także:

Pleśń w wodzie i szkło w puddingu proteinowym. GIS ostrzega przed produktami

Zadłużenie Polaków rośnie najszybciej od 15 lat. To już 1,6 bln zł

Polska największym beneficjentem programu SAFE. Zgarnęła 1/3 środków