• Były doradca ds. bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii Mark Sedwill uważa, że NATO powinno częściej przejmować inicjatywę wobec Rosji, zamiast ograniczać się do reagowania.
  • Wśród możliwych narzędzi wymieniane są działania w cyberprzestrzeni, mocniejsza presja na rosyjską flotę cieni oraz rozbijanie siatek wywiadowczych.
  • Nie ma decyzji NATO o przejściu do ofensywy. Trwa dyskusja, jak zwiększyć koszty rosyjskich działań bez wywołania niekontrolowanej eskalacji.

NATO ma przestać wyłącznie reagować na Rosję

Jak opisuje Financial Times, Sedwill przedstawił swoje stanowisko podczas Atlantic Future Forum w Norwegii. Były doradca ds. bezpieczeństwa argumentował, że odstraszanie nie może polegać wyłącznie na odpieraniu kolejnych ruchów Kremla. Jego zdaniem państwa NATO powinny potrafić same narzucać Moskwie koszty i problemy w kilku obszarach jednocześnie.

W podobnym tonie Sedwill mówił w relacji Sky News. „NATO jest sojuszem obronnym, ale najskuteczniejszą formą obrony jest często postawienie przeciwnika przed dylematem” – mówił były doradca brytyjskiego rządu. Wskazywał, że dotyczy to lądu, morza, powietrza, cyberprzestrzeni, przestrzeni kosmicznej i informacyjnej.

Nie chodzi o plan ataku na Rosję. W debacie pojawiają się instrumenty pozostające poniżej progu otwartego konfliktu: ofensywne operacje cybernetyczne, mocniejsze działania przeciw rosyjskiej flocie cieni oraz skuteczniejsze rozbijanie rosyjskich sieci wywiadowczych w Europie.

NATO już zwiększa presję w cyberprzestrzeni i na Bałtyku

Oficjalne stanowisko Sojuszu pokazuje, że część tej zmiany już trwa. Jak wyjaśnia NATO w informacji dotyczącej zagrożeń hybrydowych, cyberataki, sabotaż, ingerencja polityczna i presja gospodarcza należą do narzędzi wykorzystywanych przez Rosję. Sojusz od 2016 r. publicznie wskazuje też, że działania hybrydowe przeciw jednemu lub kilku państwom członkowskim mogą w określonych warunkach doprowadzić do decyzji o uruchomieniu art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego.

W lipcu Rada Północnoatlantycka zadeklarowała, że NATO jest gotowe użyć pełnego zakresu swoich zdolności do odstraszania i przeciwdziałania zagrożeniom cybernetycznym, a odpowiedź może nastąpić w wybranym przez Sojusz czasie i formie. W oficjalnym stanowisku NATO zapisano, że Sojusz jest przygotowany do odpowiedzi zgodnej z prawem międzynarodowym.

„Mamy wszystkie potrzebne opcje odpowiedzi. Nie zawsze będziecie je widzieć publicznie” – mówił we wrześniu sekretarz generalny NATO Mark Rutte. Zaznaczał, że odpowiedź nie musi być symetryczna.

Przykładem jest Baltic Sentry, uruchomiona po incydentach dotyczących podmorskiej infrastruktury na Bałtyku. Według NATO operacja wykorzystuje między innymi okręty, samoloty patrolowe i systemy bezzałogowe, a państwa Sojuszu rozwijają jednocześnie działania wymierzone w rosyjską flotę cieni.

Największym ryzykiem pozostaje eskalacja

Pomysł bardziej ofensywnego podejścia nie ma pełnego poparcia. „Financial Times” przytacza stanowisko wiceadmirała Rune Andersena, który ostrzega, że odstraszanie musi być precyzyjnie skalibrowane. Zbyt agresywna odpowiedź może zostać błędnie odczytana przez Moskwę i uruchomić spiralę działań odwetowych.

Rob Johnson z Uniwersytetu Oksfordzkiego wskazuje z kolei, że najbezpieczniejszym narzędziem pozostaje presja gospodarcza. Szczególne znaczenie ma ograniczanie możliwości działania floty cieni, która pomaga Rosji eksportować ropę i omijać część zachodnich sankcji. NATO samo podkreśla, że te jednostki służą obchodzeniu sankcji naftowych i pomagają finansować rosyjską machinę wojenną.

Ten kierunek pozwala zwiększać presję bez przekraczania progu bezpośredniego konfliktu militarnego. NATO wzmacnia ochronę infrastruktury krytycznej i wymianę informacji, a jego przedstawiciele wskazują, że reakcja na działania hybrydowe może obejmować zarówno instrumenty cywilne, jak i wojskowe.

Co ostrzejsza odpowiedź NATO oznacza dla Polski

Dla Polski dyskusja ma szczególne znaczenie ze względu na położenie na wschodniej flance NATO i dostęp do Bałtyku. Sojusz wskazuje, że państwa członkowskie mierzą się z cyberatakami, sabotażem, naruszeniami przestrzeni powietrznej i innymi prowokacjami. NATO liczy obecnie 32 państwa, a działania na wschodniej flance obejmują siły lądowe, ochronę przestrzeni powietrznej, aktywność morską i cyberobronę.

Najważniejsza granica pozostaje jednak polityczna. NATO nadal podkreśla, że jest sojuszem obronnym i nie przygotowuje ataku na Rosję. Debata dotyczy tego, czy obrona powinna obejmować także działania, które podniosą koszt rosyjskich operacji przeciw państwom Sojuszu. Jeśli takie podejście zyska szersze poparcie, odpowiedź Zachodu może stać się mniej przewidywalna i bardziej aktywna.

Czytaj także:

Pleśń w wodzie i szkło w puddingu proteinowym. GIS ostrzega przed produktami

Zadłużenie Polaków rośnie najszybciej od 15 lat. To już 1,6 bln zł

Polska największym beneficjentem programu SAFE. Zgarnęła 1/3 środków