- Koszty obsługi polskiego długu publicznego mogą osiągnąć w 2026 roku rekordowe 110 mld zł.
- Ponad połowa krajowych papierów skarbowych znajduje się w portfelach banków działających w Polsce.
- Ministerstwo Finansów planuje w 2027 roku wydać 107 mld zł na obsługę samego długu Skarbu Państwa.
Koszty obsługi długu przekroczą 100 mld zł. Polska ustanowi rekord
Według analizy Business Insider Polska wydatki na obsługę polskiego zadłużenia mogą w tym roku osiągnąć około 110 mld zł. To najwyższy nominalny poziom w ostatnich trzech dekadach. Jeszcze w 2025 roku łączny koszt obsługi długu wyniósł ponad 98 mld zł.
W szacunkach uwzględniono nie tylko zadłużenie Skarbu Państwa, ale również zobowiązania funduszy zarządzanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego oraz jednostek samorządu terytorialnego.
„Spodziewamy się, że w tym roku będzie ona jeszcze wyższa i wyniesie około 110 mld zł” – prognozował Marcin Kujawski, ekonomista BNP Paribas, w rozmowie z Business Insiderem, odnosząc się do całkowitych kosztów obsługi zadłużenia.
Warto odróżnić te szacunki od wydatków samego budżetu centralnego. Na 2026 rok zaplanowano w nim 90 mld zł na obsługę długu Skarbu Państwa. Według danych Ministerstwa Finansów do końca września wydano już 55,2 mld zł, o 9,5 mld zł więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.
Oznacza to, że rosnące koszty zadłużenia są już widoczne w rzeczywistych wydatkach, a nie wyłącznie w prognozach ekonomistów.
Dlaczego Polska płaci coraz więcej za zadłużenie?
Główną przyczyną jest szybki wzrost długu publicznego, napędzany wysokimi deficytami budżetowymi i potrzebami pożyczkowymi państwa.
Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że na koniec czerwca 2026 roku zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych, liczone według metodologii unijnej, wyniosło 2,598 bln zł. Było o 263,2 mld zł wyższe niż na koniec 2025 roku.
Jednocześnie Polska musi pożyczać pieniądze na coraz mniej korzystnych warunkach. W październiku rentowność dziesięcioletnich obligacji skarbowych dochodziła do 6,5 proc., podczas gdy na początku roku wynosiła około 4,9 proc. Wyższa rentowność oznacza droższe finansowanie nowych emisji długu.
Nie wszystkie zobowiązania stają się jednak droższe natychmiast. Znaczna część obligacji ma stałe oprocentowanie, dlatego wzrost rynkowych stóp procentowych przekłada się na koszty budżetu stopniowo, w miarę emisji nowych papierów i refinansowania zapadających zobowiązań.
Dodatkowym problemem pozostaje deficyt budżetowy. Po trzech kwartałach 2026 roku wyniósł on 172,2 mld zł. Oznacza to konieczność dalszego pozyskiwania finansowania, a więc zwiększania zadłużenia i przyszłych płatności odsetkowych.
Kto zarabia na polskim długu? Przede wszystkim banki
Pieniądze przeznaczane na odsetki trafiają do instytucji i osób posiadających obligacje skarbowe oraz innych wierzycieli sektora publicznego.
Największą grupą nabywców polskich papierów skarbowych są banki. Według danych Ministerstwa Finansów o strukturze inwestorów na koniec września 2026 roku w ich portfelach znajdowały się krajowe skarbowe papiery wartościowe o wartości około 886 mld zł. Odpowiadało to za 52,4 proc. całego krajowego zadłużenia w tych instrumentach.
Banki wykorzystują obligacje jako sposób lokowania nadwyżek finansowych. Papiery skarbowe zapewniają dochód odsetkowy, a jednocześnie są traktowane jako stosunkowo bezpieczna forma inwestycji.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie odsetki stanowią czysty zysk sektora bankowego. Instytucje finansowe ponoszą koszty pozyskania kapitału, a wartość posiadanych obligacji może zmieniać się wraz z sytuacją rynkową.
Drugą istotną grupą są inwestorzy indywidualni. We wrześniu gospodarstwa domowe posiadały krajowe papiery skarbowe warte około 198,5 mld zł. Kolejne 211,3 mld zł znajdowało się w rękach inwestorów zagranicznych.
Znaczącymi wierzycielami pozostają również fundusze inwestycyjne, emerytalne i zakłady ubezpieczeń. Część odsetek wypłacanych przez państwo trafia więc pośrednio do oszczędzających Polaków, także poprzez fundusze emerytalne i inwestycyjne.
W 2027 roku rachunek będzie jeszcze wyższy
Perspektywy na kolejne lata nie wskazują na szybkie zmniejszenie kosztów finansowania państwa. Zgodnie ze strategią zarządzania długiem publicznym na lata 2027-2030 Ministerstwo Finansów przewiduje, że w 2027 roku sama obsługa długu Skarbu Państwa pochłonie 107 mld zł, czyli 2,43 proc. PKB.
To o 17 mld zł więcej niż zaplanowano na ten cel w budżecie na 2026 rok. W przeciwieństwie do szacowanych 110 mld zł dla całego sektora publicznego, prognoza 107 mld zł obejmuje wyłącznie dług Skarbu Państwa.
Resort zakłada, że do 2030 roku koszty obsługi tego zadłużenia zbliżą się do 3 proc. PKB. Jednocześnie relacja długu publicznego, liczonego według metodologii unijnej, może wzrosnąć do 76,6 proc. PKB.
Rosnące obciążenia ograniczają swobodę prowadzenia polityki budżetowej. Każda dodatkowa złotówka przeznaczona na odsetki zmniejsza środki dostępne na inne cele lub wymaga pozyskania dodatkowych dochodów i finansowania.
Nie oznacza to automatycznie konieczności podnoszenia podatków czy ograniczania świadczeń społecznych. Zwiększa jednak presję na ograniczenie deficytu oraz skuteczniejsze zarządzanie wydatkami państwa.
Kluczowe będą tempo wzrostu gospodarczego, poziom stóp procentowych i zdolność rządu do zmniejszenia potrzeb pożyczkowych. Nawet jeśli oprocentowanie nowych obligacji zacznie spadać, duża skala zadłużenia może utrzymywać wysokie koszty jego obsługi przez wiele kolejnych lat.
Czytaj także:
Polska pokonała Rosję w ONZ jednym głosem. Koniec 60 lat rosyjskiej dominacji
PKB Polski rośnie, ale pracy nie przybywa. Bezrobotni szukają zatrudnienia już ponad 9 miesięcy
Globalna awaria Microsoftu trwa. Gigant uspokaja: to nie cyberatak



