• W 2024 roku Armenia sprowadziła rosyjskie złoto warte 5,9 mld dolarów, a w 2025 roku import Hongkongu przekroczył 10 mld dolarów.
  • W pierwszych ośmiu miesiącach 2026 roku Hongkong kupił z Rosji 139 ton złota, niemal trzykrotnie więcej niż rok wcześniej.
  • Sankcje odcięły Rosję od zachodnich odbiorców, ale eksport przeniósł się przede wszystkim do Hongkongu, Chin i Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Rosja sprzedaje złoto mimo sankcji. Miliardy dolarów płyną do Azji

Z analizy Business Insider Deutschland, opublikowanej w listopadzie, wynika, że rosyjskie złoto nadal znajduje nabywców na zagranicznych rynkach. W 2024 roku największym importerem rosyjskiego kruszcu była Armenia. Według danych Observatory of Economic Complexity sprowadziła ona złoto warte około 5,9 mld dolarów.

W tym samym roku Armenia wyeksportowała złoto o wartości 5,61 mld dolarów, przede wszystkim do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Hongkongu i Chin. Nie oznacza to automatycznie, że cały reeksportowany surowiec pochodził z Rosji. Statystyki handlowe pokazują jednak skalę przepływów i znaczenie Armenii jako pośrednika.

W 2025 roku głównym kierunkiem rosyjskiego eksportu stał się Hongkong. Według danych handlowych Banku Światowego sprowadził on z Rosji około 91,5 tony złota o wartości 10,45 mld dolarów. To ogromna zmiana w porównaniu z okresem przed rozpoczęciem pełnoskalowej wojny. W 2021 roku import rosyjskiego złota do Hongkongu wynosił zaledwie 3,3 tony.

Hongkong zastąpił Londyn. Eksport wzrósł niemal trzykrotnie

Rosyjskie dostawy do Hongkongu rosną również w 2026 roku. Według raportu Ośrodka Studiów Wschodnich z 30 października w pierwszych ośmiu miesiącach roku do tego regionu trafiło 139 ton rosyjskiego kruszcu.

Było to niemal trzykrotnie więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Udział Rosji w całkowitym imporcie złota do Hongkongu zwiększył się do blisko 16 proc., wobec 7,5 proc. rok wcześniej.

Jeszcze nowsze dane, przytoczone przez Rzeczpospolitą, wskazują, że od stycznia do września import rosyjskiego złota do Hongkongu osiągnął już 165 ton. „Sankcje zmieniły geografię eksportu rosyjskiego złota” – wskazują Iwona Wiśniewska i Maciej Kalwasiński, analitycy Ośrodka Studiów Wschodnich.

Przed 2022 rokiem głównym odbiorcą rosyjskiego surowca była Wielka Brytania. Londyn stanowił jedno z najważniejszych światowych centrów handlu złotem, a rosyjskie firmy korzystały z rozwiniętej infrastruktury finansowej i rafineryjnej.

Po wprowadzeniu ograniczeń zachodnie rynki zostały w dużej mierze zamknięte dla rosyjskiego kruszcu. Eksporterzy zaczęli więc kierować dostawy do państw, które nie przystąpiły do sankcji.

Hongkong jest szczególnie atrakcyjny ze względu na rozbudowany rynek finansowy oraz bezpośrednie połączenie z Chinami kontynentalnymi. Według OSW blisko 80 proc. złota eksportowanego z Hongkongu trafia następnie na chiński rynek.

Złoto pomaga Rosji rozliczać handel zagraniczny

Znaczenie rosyjskiego złota nie ogranicza się do zwykłego eksportu surowców. Po odcięciu części banków od międzynarodowej infrastruktury finansowej metal szlachetny zaczął odgrywać większą rolę w rozliczeniach transgranicznych.

Jak wyjaśnia OSW, rosyjskie podmioty wykorzystują złoto między innymi do pozyskiwania walut wymienialnych oraz regulowania należności za towary sprowadzane z zagranicy. W takich operacjach kruszec może być wymieniany na dolary, euro lub inne aktywa, w tym kryptowaluty. Znaczna część transakcji przechodzi przez państwa dysponujące rozwiniętą infrastrukturą handlu złotem.

Zdaniem Debajita Sahy, głównego analityka rynku metali w LSEG, przesunięcie rosyjskiego eksportu na Wschód jest konsekwencją ograniczonego dostępu do rynków zachodnich.

Ekspert wskazuje, że chiński rynek złota jest wystarczająco duży, aby przyjąć znaczące ilości rosyjskiego surowca. Zwraca jednak uwagę, że dostępne statystyki nie pozwalają dokładnie określić całkowitych dochodów Rosji ze sprzedaży kruszcu.

Nie każdy dolar wartości eksportu trafia bowiem bezpośrednio do rosyjskiego budżetu. Złoto sprzedają również prywatni producenci, banki i inne podmioty.

Bank Rosji wyprzedaje rezerwy. Ubyło kilkadziesiąt ton złota

Równolegle ze wzrostem eksportu pogarsza się sytuacja rosyjskich finansów publicznych. Z najnowszej analizy OSW wynika, że państwo zaczęło wykorzystywać część zgromadzonych rezerw złota do pokrywania potrzeb finansowych.

Przed inwazją na Ukrainę rosyjski Fundusz Dobrobytu Narodowego dysponował około 406 tonami kruszcu. Na 1 października 2026 roku jego zasoby zmniejszyły się do około 130 ton. Oznacza to spadek o blisko 70 proc. w ciągu czterech i pół roku.

Sprzedaż prowadzi także rosyjski bank centralny. Według OSW w pierwszych ośmiu miesiącach 2026 roku pozbył się on około 50 ton złota, stając się jednym z największych sprzedawców złota monetarnego na świecie. Nie oznacza to jednak, że Rosja wyczerpała swoje rezerwy. Pod koniec września zasoby złota banku centralnego wynosiły nadal około 2270 ton.

Dostępne dane pokazują, że kruszec stanowi ważne zabezpieczenie finansowe rosyjskiej gospodarki w warunkach wojny, sankcji i ograniczonego dostępu do zachodnich rynków kapitałowych.

Czy rosyjskie złoto może wracać do Europy mimo zakazu?

W lipcu 2022 roku Unia Europejska wprowadziła zakaz kupowania i importowania określonych kategorii złota pochodzącego z Rosji, wyeksportowanego po 22 lipca 2022 roku.

Jak wynika z unijnego rozporządzenia 833/2014, ograniczenia obejmują również określone produkty przetworzone w państwach trzecich z wykorzystaniem objętego sankcjami rosyjskiego złota. Oznacza to, że samo przetopienie kruszcu w innym kraju nie powoduje automatycznego zniesienia zakazu jego importu do Unii Europejskiej.

Problemem pozostaje jednak możliwość ustalenia pochodzenia metalu. Po przetopieniu, zmieszaniu z innym złotem lub wykorzystaniu do produkcji nowych wyrobów identyfikacja konkretnego źródła surowca może być znacznie trudniejsza.

Czytaj także:

Polska pokonała Rosję w ONZ jednym głosem. Koniec 60 lat rosyjskiej dominacji

PKB Polski rośnie, ale pracy nie przybywa. Bezrobotni szukają zatrudnienia już ponad 9 miesięcy

Globalna awaria Microsoftu trwa. Gigant uspokaja: to nie cyberatak