• ZUS rozpoczął wypłatę pierwszych zasiłków opiekuńczych osobom pozostającym w małżeństwach jednopłciowych.
  • Świadczenia dotyczą małżeństw zawartych za granicą, których akty zostały transkrybowane do polskiego rejestru stanu cywilnego.
  • Od 23 sierpnia 2026 r. urzędy stanu cywilnego korzystają z nowych wzorów dokumentów umożliwiających taką transkrypcję.

ZUS wypłaca pierwsze zasiłki małżeństwom jednopłciowym

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłatę zasiłków opiekuńczych osobom pozostającym w małżeństwach jednopłciowych. Chodzi o związki zawarte zgodnie z prawem za granicą, których akt małżeństwa został następnie wpisany do polskiego rejestru stanu cywilnego.

„Zakład Ubezpieczeń Społecznych już teraz wypłaca pierwsze zasiłki opiekuńcze właśnie małżeństwom jednopłciowym” – poinformowała ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Jej wypowiedź przytoczył Bankier.pl.

Zasiłek opiekuńczy może przysługiwać ubezpieczonej osobie m.in. wtedy, gdy musi ona zrezygnować z pracy, aby osobiście opiekować się chorym małżonkiem. Dotychczas problemem dla par jednopłciowych pozostawało przede wszystkim formalne wykazanie w polskich dokumentach, że małżeństwo zawarte za granicą istnieje.

Zmiana nie oznacza przy tym wprowadzenia możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych w Polsce. Dotyczy skutków prawnych związków, które zostały wcześniej legalnie zawarte za granicą i następnie odnotowane w polskim rejestrze.

Nowe zasady obowiązują od 23 sierpnia

Kluczowa zmiana weszła w życie 23 sierpnia 2026 r. Od tego dnia urzędy stanu cywilnego w całym kraju mogą korzystać z nowych wzorów odpisów aktów małżeństwa przystosowanych do transkrypcji zagranicznych aktów dotyczących dwóch osób tej samej płci.

Jak wyjaśnia Ministerstwo Cyfryzacji, nowe dokumenty pozwalają sporządzić polski akt na podstawie zagranicznego aktu bez konieczności wpisywania danych jednej z osób niezgodnie z jej płcią. W dokumencie znajduje się jednocześnie informacja, że został sporządzony w wyniku transkrypcji aktu dotyczącego małżeństwa zawartego poza Polską.

Wzór aktu dla osób zawierających małżeństwo bezpośrednio w Polsce nie został zmieniony. Nowelizacja dotyczy więc przede wszystkim technicznego i administracyjnego sposobu rejestrowania zagranicznych dokumentów.

Rozporządzenie zostało podpisane w maju, ale przewidziano trzymiesięczny okres na dostosowanie systemów i dokumentów. Od końca sierpnia nowe rozwiązanie może być stosowane przez urzędy stanu cywilnego w całym kraju.

Co daje transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa?

Transkrypcja polega na przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do polskiego rejestru. W efekcie powstaje polski akt stanu cywilnego, którym można posługiwać się przed krajowymi instytucjami.

W praktyce może to mieć znaczenie przy sprawach, w których przepisy uzależniają określone uprawnienie od statusu małżonka. Pierwszym konkretnym przykładem są właśnie świadczenia obsługiwane przez ZUS.

Według informacji przekazanej przez resort rodziny Zakład Ubezpieczeń Społecznych zadeklarował respektowanie skutków wynikających z transkrybowanych aktów. Dzięki temu osoba, której małżeństwo zawarte za granicą zostało odnotowane w Polsce, może ubiegać się o zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością opieki nad chorym małżonkiem.

Nie oznacza to jednak automatycznie rozstrzygnięcia wszystkich kwestii prawnych związanych z zagranicznymi małżeństwami jednopłciowymi. Poszczególne uprawnienia mogą wynikać z odrębnych ustaw i wymagać osobnej oceny przez właściwe instytucje.

Zmiany są efektem orzeczeń sądów

Zmiana wzorów dokumentów była poprzedzona wieloletnimi sporami dotyczącymi rejestrowania w Polsce zagranicznych małżeństw jednopłciowych.

Ministerstwo Cyfryzacji wskazuje, że nowe rozwiązanie uwzględnia orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie dotyczącej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. Resort uzasadniał zmianę koniecznością stworzenia urzędom technicznych możliwości wykonania zapadających orzeczeń.

MSZ wyjaśniało jednocześnie, że decyzję w konkretnej sprawie dotyczącej transkrypcji nadal podejmuje kierownik właściwego urzędu stanu cywilnego. Konsul, jeśli wniosek składany jest za granicą, pełni jedynie rolę pośredniczącą i przekazuje dokumenty do wskazanego USC.

Pierwsze wypłaty z ZUS pokazują, że zmiana nie pozostaje wyłącznie kwestią dokumentów urzędowych. Transkrybowany akt zaczyna być wykorzystywany również przy ubieganiu się o konkretne świadczenia.

Co może zmienić się dalej?

Kolejną kwestią będzie praktyka innych urzędów i instytucji, w których status małżonka wpływa na zakres praw lub obowiązków. Każda z takich spraw musi jednak opierać się na odpowiednich przepisach.

Najważniejszą zmianą na dziś jest to, że od 23 sierpnia zagraniczny akt małżeństwa dwóch osób tej samej płci może zostać prawidłowo odwzorowany w polskim rejestrze, a ZUS potwierdził już pierwsze wypłaty świadczeń na podstawie wynikającego z tego statusu.

Czytaj także:

Biedronka i Lidl walczą o pracowników. Nawet 650 zł różnicy na start

Skarbówka prześwietla konta Polaków. Podatek sięga nawet 75 proc.

Żołnierze sami kupią sobie sprzęt. MON uruchomi zieloną listę