• Straż miejska ma uzyskać prawo do rejestrowania obrazu i dźwięku podczas interwencji.
  • Strażnicy będą mogli ustalać, komu powierzono pojazd, także poza kontrolą ruchu drogowego.
  • Projekt MSWiA rozszerza również uprawnienia dotyczące odpadów, ochrony funkcjonariuszy i współpracy z Policją.

Nowe uprawnienia straży miejskiej. Interwencje będą nagrywane z dźwiękiem

Opublikowany 20 października 2026 r. projekt ustawy o zmianie ustawy o strażach gminnych przewiduje rozszerzenie możliwości dokumentowania czynności służbowych. Obecnie strażnicy mogą rejestrować obraz, ale nie mają ogólnego uprawnienia do utrwalania towarzyszącego interwencji dźwięku.

Po zmianach możliwe będzie korzystanie z urządzeń rejestrujących zarówno obraz, jak i wypowiedzi uczestników interwencji. Nie chodzi jednak o nieograniczone nagrywanie prywatnych rozmów czy połączeń telefonicznych, lecz o dokumentowanie przebiegu podejmowanych czynności.

Resort argumentuje, że pełniejsze nagrania ułatwią odtwarzanie przebiegu zdarzeń, zwiększą wartość dowodową materiałów i pomogą rozstrzygać spory między funkcjonariuszami a obywatelami. Takie rozwiązania funkcjonują już w Policji.

Podczas wcześniejszych prac nad reformą Agata Furgała, dyrektor Departamentu Porządku Publicznego MSWiA, wyjaśniała na posiedzeniu sejmowej komisji: „Kwestia chociażby kamer nasobnych dokumentujących także dźwięk jest uzgodniona i będzie w tym projekcie”.

Nagrania mogą stanowić istotny materiał podczas postępowań dotyczących wykroczeń oraz skarg na zachowanie strażników. Jednocześnie rozszerzenie rejestrowania interwencji oznacza większy zakres przetwarzania danych uczestniczących w nich osób.

Straż miejska z większymi uprawnieniami wobec kierowców

Drugą istotną zmianą jest rozszerzenie możliwości ustalania, kto korzystał z konkretnego pojazdu. Strażnik będzie mógł żądać od właściciela lub użytkownika samochodu wskazania osoby, której powierzył pojazd do kierowania lub używania w określonym czasie.

Obecnie uprawnienie to jest związane z kontrolą ruchu drogowego. Projekt przewiduje jego stosowanie również w innych sytuacjach. Nie oznacza to jednak przyznania strażnikom nieograniczonego dostępu do wszystkich danych kierowców.

MSWiA proponuje ponadto zwiększenie zakresu interwencji w ruchu drogowym. Zgodnie z założeniami opublikowanymi przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów nowe kompetencje mają obejmować między innymi jazdę pod prąd, poruszanie się wzdłuż drogi dla pieszych lub po przejściu dla pieszych oraz zanieczyszczanie i zaśmiecanie drogi.

Dla kierowców oznaczałoby to zwiększenie liczby sytuacji, w których straż miejska mogłaby samodzielnie reagować na naruszenia przepisów. Zmiany mają ograniczyć konieczność angażowania Policji w sprawy, które mogłyby być rozpatrywane przez formacje samorządowe.

Kontrole nieruchomości, odpady i wrażliwe dane osobowe

Nowe przepisy mają także zwiększyć uprawnienia strażników w sprawach związanych z utrzymaniem czystości w gminach. Straż miejska będzie mogła zobowiązywać właścicieli kontrolowanych nieruchomości do zbierania znajdujących się na ich terenie odpadów komunalnych. Ma to ułatwić reagowanie na przypadki zalegania śmieci i naruszenia przepisów dotyczących porządku.

Projekt dopuszcza również przetwarzanie danych osobowych dotyczących stanu zdrowia, ale wyłącznie wtedy, gdy jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub interesów danej osoby. Według MSWiA takie sytuacje mogą występować podczas doprowadzania osób nietrzeźwych do izb wytrzeźwień oraz interwencji wobec osób w kryzysie bezdomności.

Zmienić się mają także zasady współpracy z innymi służbami. Jak informuje Serwis Samorządowy PAP, projekt przewiduje zapewnienie Policji i Straży Granicznej ustawowego, nieodpłatnego dostępu w czasie rzeczywistym do obrazu z monitoringu miejskiego.

Dodatkowe pięć dni urlopu i nowe środki przymusu

Reforma obejmuje nie tylko kompetencje wobec obywateli, ale również warunki zatrudnienia i ochronę samych strażników. Projekt przewiduje możliwość przyznania funkcjonariuszom do pięciu dodatkowych dni płatnego urlopu wypoczynkowego rocznie w nagrodę za szczególne osiągnięcia. Nie będzie to automatyczny przywilej przysługujący wszystkim pracownikom formacji.

MSWiA chce także rozszerzyć katalog środków przymusu bezpośredniego o kaski zabezpieczające i konie służbowe. Rozwiązania te mają zwiększyć bezpieczeństwo podczas interwencji i usprawnić współpracę z Policją.

Wzmocniona ma zostać ochrona prawna strażników. W określonych sytuacjach będą mogli korzystać z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym również poza godzinami pracy, jeśli podejmą działania w celu odparcia zagrożenia dla życia, zdrowia lub porządku publicznego.

Projekt przewiduje ponadto zniesienie wymogu ukończenia 21 lat przez kandydatów do pracy w straży miejskiej oraz możliwość zwrotu kosztów ochrony prawnej związanej z wykonywaniem obowiązków służbowych.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Reforma o numerze UD482 jest na etapie prac legislacyjnych. Samo opublikowanie projektu nie oznacza, że strażnicy już uzyskali nowe kompetencje. Rząd planuje przyjęcie projektu w IV kwartale 2026 r. Następnie ustawa będzie musiała przejść procedurę parlamentarną i zostać ogłoszona w Dzienniku Ustaw.

Zgodnie z obecnym projektem nowe przepisy miałyby wejść w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia.

Zmiany mają zmodernizować ustawę o strażach gminnych z 29 sierpnia 1997 r. i dostosować ją do obecnych zadań służb samorządowych. Dla mieszkańców najważniejsze będą jednak praktyczne konsekwencje reformy: częstsze dokumentowanie interwencji, szersze możliwości ustalania użytkowników pojazdów i większa samodzielność strażników podczas kontroli. Ostateczny zakres uprawnień zależy od dalszych prac nad ustawą.

Czytaj także:

Dług publiczny przekroczył 2,3 bln zł. Balansujemy na krawędzi

Załamanie na rynku smartfonów. Klienci już nie chcą kupować

Polacy nie chcą mieszkać w tych miastach. Największy odpływ z nadmorskich kurortów