• Według danych GUS na koniec 2024 roku zaległości w opłatach za mieszkania wyniosły 8,6 mld zł, w tym 1,26 mld zł w zasobach wspólnot mieszkaniowych.
  • Właściciele mieszkań nie muszą bezpośrednio spłacać długów sąsiadów, ale zaległości mogą prowadzić do wzrostu zaliczek na utrzymanie budynku.
  • Wspólnota może dochodzić należności przed sądem, a w skrajnych przypadkach żądać przymusowej sprzedaży mieszkania dłużnika.

Długi czynszowe Polaków sięgają 8,6 mld zł. Najwięcej zaległości w mieszkaniach komunalnych

Z raportu Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że na koniec 2024 roku łączna wartość zaległości z tytułu opłat za mieszkania wyniosła 8,59 mld zł. Kwota obejmuje zadłużenie narastające od momentu jego powstania wraz z odsetkami.

W badanej grupie 8,3 mln mieszkań w 22,8 proc. lokali występowały zaległości. Oznacza to, że problem dotyczył niemal co czwartego mieszkania objętego statystyką. Przeciętne zadłużenie przypadające na lokal, w którym nie regulowano opłat w terminie, wynosiło 4542 zł.

Największą część zaległości, aż 5,65 mld zł, odnotowano w zasobach gminnych. Na mieszkania spółdzielcze przypadało 1,27 mld zł, natomiast na lokale osób fizycznych w budynkach objętych wspólnotami mieszkaniowymi 1,26 mld zł.

Dane dotyczą stanu na 31 grudnia 2024 roku, a nie bieżącego zadłużenia w listopadzie 2026 roku. Pokazują jednak skalę problemu, z którym mierzą się zarządcy nieruchomości.

Szczególnie dotkliwe mogą być zaległości w niewielkich wspólnotach, gdzie brak wpłat od kilku właścicieli oznacza znaczący ubytek pieniędzy potrzebnych do bieżącego funkcjonowania budynku.

Sąsiad nie płaci czynszu. Dlaczego pozostali mogą ponieść koszty?

Budżet wspólnoty mieszkaniowej opiera się przede wszystkim na zaliczkach wpłacanych przez właścicieli lokali. Z tych środków finansowane są między innymi sprzątanie, oświetlenie klatek schodowych, konserwacja instalacji, przeglądy techniczne i remonty.

Jeżeli część mieszkańców przestaje regulować należności, wydatki wspólnoty nie znikają. Nadal trzeba opłacać rachunki oraz wywiązywać się z umów zawartych z dostawcami usług.

W praktyce zarząd może zostać zmuszony do ograniczenia wydatków, przesunięcia remontów albo zaproponowania wyższych zaliczek. O ich wysokości decydują właściciele w drodze uchwały.

W rezultacie osoby terminowo płacące za swoje mieszkania mogą czasowo finansować niedobory powstałe wskutek zaległości innych właścicieli. Nie oznacza to jednak, że przejmują ich indywidualne zobowiązania.

Na problem zwraca uwagę mec. Tomasz Matusiak, radca prawny Biura Informacji Kredytowej.

Dlatego tak ważna jest szybka reakcja zarządów wspólnot, jeszcze zanim narośnie dług, poprzez korzystanie z dostępnych narzędzi prewencyjnych – tłumaczy.

Ekspert w komunikacie BIK z 2 marca 2026 roku podkreśla, że brak regularnych wpłat może zagrozić płynności finansowej wspólnoty, a nawet terminowemu regulowaniu rachunków za media.

Czy wspólnota może zmusić mieszkańców do zapłacenia za sąsiada?

Odpowiedzialność właścicieli określa ustawa o własności lokali. Jej art. 13 nakłada na każdego właściciela obowiązek utrzymywania własnego mieszkania i uczestniczenia w kosztach zarządu nieruchomością wspólną.

Istotny jest również art. 17. Zgodnie z obowiązującym tekstem ustawy za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada sama wspólnota bez ograniczeń, a każdy właściciel w części odpowiadającej jego udziałowi w nieruchomości wspólnej.

Oznacza to, że trzeba rozróżnić dwa rodzaje zobowiązań. Pierwszym jest indywidualny dług właściciela wobec wspólnoty. Drugim są zobowiązania wspólnoty wynikające na przykład z umów na utrzymanie budynku.

Za indywidualne zaległości sąsiada pozostali mieszkańcy nie odpowiadają automatycznie. Jeżeli jednak wspólnota nie płaci swoim kontrahentom, odpowiedzialność za jej zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej może obejmować także poszczególnych właścicieli, proporcjonalnie do ich udziałów.

To właśnie dlatego problemy finansowe jednego lokatora mogą mieć konsekwencje dla osób, które same terminowo regulują wszystkie opłaty.

Co można zrobić z niepłacącym sąsiadem? Prawo przewiduje nawet licytację mieszkania

Wspólnota dysponuje narzędziami umożliwiającymi dochodzenie należności. Pierwszym krokiem jest zazwyczaj wezwanie do zapłaty i próba polubownego rozwiązania sprawy.

Jeżeli działania te nie przynoszą efektu, zarząd może skierować sprawę do sądu, uzyskać tytuł wykonawczy i rozpocząć egzekucję komorniczą. Jak wyjaśnia rządowy portal mieszkaniowy, dochodzenie zaległości należy do bieżących zadań zarządu i nie wymaga odrębnej uchwały właścicieli.

W szczególnie poważnych przypadkach możliwe jest nawet przymusowe zbycie lokalu. Art. 16 ustawy o własności lokali pozwala wspólnocie wystąpić do sądu z żądaniem sprzedaży mieszkania w drodze licytacji, jeżeli właściciel długotrwale zalega z należnymi opłatami.

Nie jest to jednak automatyczna sankcja za pojedyncze opóźnienie w płatności. Decyzję podejmuje sąd po rozpatrzeniu konkretnej sprawy.

Właściciele mieszkań mogą również kontrolować kondycję finansową swojej wspólnoty. Mają prawo zapoznać się z rozliczeniami, umowami i sprawozdaniami zarządu oraz pytać o skalę zaległości.

Regularne sprawdzanie finansów budynku i szybkie dochodzenie niezapłaconych należności mogą ograniczyć ryzyko sytuacji, w której problemy jednego dłużnika odbiją się na portfelach wszystkich sąsiadów.

Czytaj także:

Pracodawca sam ustali regulamin pracy. Rząd ograniczy wpływ związków zawodowych

Te same obowiązki, ale pensja niższa o ponad 3 tys. zł. Pielęgniarki skarżą się na nierówności

Rekord bankructw w Polsce. 2300 upadłości ogłoszonych w zaledwie miesiąc