• Rada UE i Parlament Europejski uzgodniły dwuletnie odroczenie części obowiązków metanowych dotyczących importu gazu, ropy naftowej i węgla.
  • Nowe wymogi monitorowania i raportowania emisji dla importerów mają obowiązywać od 1 stycznia 2029 roku zamiast od początku 2027 roku.
  • Polska wraz z grupą państw zabiegała o trzyletnie przesunięcie przepisów. Ostatecznie uzgodniono kompromis zakładający dwa lata.

Unia Europejska odracza przepisy metanowe. Nowe obowiązki dopiero w 2029 roku

Zgodnie z komunikatem Rady Unii Europejskiej z 19 listopada osiągnięto wstępne porozumienie dotyczące zmiany rozporządzenia o ograniczaniu emisji metanu w sektorze energetycznym.

Najważniejsza decyzja dotyczy przesunięcia o dwa lata obowiązków monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji metanu związanych z importem gazu ziemnego, ropy naftowej i węgla.

Pierwotnie przepisy miały zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 roku. Zgodnie z uzgodnionym kompromisem termin zostanie przesunięty na 1 stycznia 2029 roku. Odroczono również kolejny etap regulacji. Obowiązek raportowania intensywności emisji metanu przez importerów oraz producentów unijnych ma wejść w życie 5 sierpnia 2030 roku, a nie 5 sierpnia 2028 roku.

To istotne rozstrzygnięcie dla przedsiębiorstw zajmujących się handlem surowcami energetycznymi. Nowe regulacje wymagają bowiem pozyskiwania informacji dotyczących emisji powstających podczas wydobycia i transportu paliw, również poza granicami Unii Europejskiej.

Porozumienie nie oznacza likwidacji całego rozporządzenia metanowego. Przepisy obowiązują od sierpnia 2024 roku, a większość wymagań dotyczących działalności przedsiębiorstw energetycznych na terenie UE pozostaje w mocy.

Polska chciała trzech lat. Bruksela zgodziła się na dwa

Polska od kilku miesięcy należała do państw domagających się złagodzenia harmonogramu wdrażania nowych regulacji. Jak informuje Polskie Radio, Warszawa wraz z grupą kilkunastu krajów zabiegała o przesunięcie przepisów o trzy lata. Podobne stanowisko prezentował Parlament Europejski.

Komisja Europejska proponowała początkowo jedynie roczne odroczenie. Takie stanowisko 6 listopada przyjęła również Rada UE, wskazując na konieczność ochrony bezpieczeństwa energetycznego i ograniczenia presji na ceny paliw.

Ostateczny kompromis przewiduje dwa lata. To rozwiązanie pośrednie między propozycją Komisji i Rady a żądaniami państw opowiadających się za dłuższym przesunięciem.

Ważnym argumentem były obawy dotyczące możliwości dostosowania zagranicznych dostawców do europejskich wymagań w przewidzianym terminie. Problem nabrał znaczenia w związku z napięciami na światowych rynkach energii oraz zakłóceniami dostaw surowców.

Darragh O’Brien, irlandzki minister klimatu, energii i środowiska, którego kraj sprawuje prezydencję w Radzie UE, ocenił porozumienie jako kompromis między bezpieczeństwem energetycznym a polityką klimatyczną.

– Osiągnęliśmy pragmatyczną równowagę w kwestii przepisów metanowych – oświadczył.

To tłumaczenie fragmentu wypowiedzi ministra opublikowanej przez Radę UE. O’Brien podkreślił również, że porozumienie ma chronić obywateli przed wysokimi cenami energii bez rezygnacji z celu ograniczania emisji metanu.

Dlaczego przepisy metanowe wywołały tak duże kontrowersje?

Rozporządzenie metanowe UE, oznaczone numerem 2024/1787, zostało przyjęte w 2024 roku jako element polityki ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Metan jest jednym z najważniejszych gazów odpowiadających za ocieplenie klimatu. Według Rady UE odpowiada za około 30 proc. globalnego ocieplenia.

Znaczna część emisji w sektorze energetycznym powstaje wskutek wycieków podczas wydobycia, przetwarzania i transportu paliw kopalnych. Unijne przepisy mają doprowadzić do ich dokładniejszego wykrywania i ograniczania.

Problem polega na tym, że importerzy surowców do Europy muszą uzyskiwać dane również od producentów z państw trzecich. Wymaga to odpowiednich systemów pomiarowych, raportowania oraz niezależnej weryfikacji.

Przedsiębiorstwa obawiały się, że część kontrahentów nie zdąży dostosować się do wymogów, co mogłoby ograniczyć liczbę dostępnych dostawców i utrudnić zawieranie kontraktów.

Nie wszyscy popierają jednak odroczenie. W liście opublikowanym przez Clean Air Task Force ponad 30 organizacji społecznych zaapelowało o niewydłużanie okresu przejściowego ponad rok.

Organizacje argumentowały, że dalsze przesuwanie terminów osłabia motywację do ograniczania wycieków metanu i może podważać skuteczność europejskiej polityki klimatycznej.

Co zmiany oznaczają dla Polski i cen energii?

Dwuletnie odroczenie ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw importujących gaz ziemny, ropę i węgiel, ponieważ daje im więcej czasu na przygotowanie dokumentacji, procedur weryfikacyjnych i współpracę z zagranicznymi dostawcami.

Dla Polski istotne jest utrzymanie możliwie szerokiego dostępu do surowców energetycznych. Dodatkowe wymagania administracyjne mogłyby zwiększać koszty obsługi kontraktów lub utrudniać pozyskiwanie paliw od producentów, którzy nie dysponują jeszcze odpowiednimi systemami monitorowania emisji.

Przesunięcie terminów zmniejsza ryzyko wystąpienia takich problemów w najbliższych dwóch latach. Nie oznacza jednak automatycznego spadku rachunków za gaz, energię elektryczną czy ogrzewanie.

Na ceny energii wpływają również notowania surowców, kursy walut, koszty przesyłu, podatki i sytuacja geopolityczna. Nie przedstawiono wyliczeń pozwalających określić, o ile odroczenie regulacji metanowych mogłoby obniżyć koszty ponoszone przez polskich odbiorców.

Znaczenie decyzji jest więc przede wszystkim regulacyjne i organizacyjne. Firmy otrzymają dodatkowy czas, natomiast państwa członkowskie będą mogły przygotować system nadzoru nad przestrzeganiem przepisów.

Czytaj także:

Pracodawca sam ustali regulamin pracy. Rząd ograniczy wpływ związków zawodowych

Te same obowiązki, ale pensja niższa o ponad 3 tys. zł. Pielęgniarki skarżą się na nierówności

Rekord bankructw w Polsce. 2300 upadłości ogłoszonych w zaledwie miesiąc