- Ministerstwo Rozwoju i Technologii chce umożliwić pracodawcom samodzielne wprowadzanie regulaminów pracy w razie braku porozumienia ze związkami zawodowymi.
- Obecnie związki mogą skutecznie wstrzymywać przyjęcie regulaminu, jeżeli nie uzgodnią z pracodawcą terminu zakończenia negocjacji.
- Rząd planuje przyjęcie projektu ustawy w pierwszym kwartale 2027 roku.
Regulamin pracy bez zgody związków zawodowych. Rząd chce zmienić przepisy
Propozycja znalazła się w kolejnym pakiecie deregulacyjnym Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Jak informuje „Dziennik Gazeta Prawna”, projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego, oznaczony numerem UD507, przewiduje modyfikację zasad uzgadniania regulaminów pracy.
Obecnie pracodawca, u którego działa zakładowa organizacja związkowa, musi uzgodnić z nią treść dokumentu. Jeżeli strony wyznaczą termin zakończenia negocjacji, ale nie osiągną porozumienia, przedsiębiorca może samodzielnie przyjąć regulamin.
Problem pojawia się w sytuacji, gdy związki zawodowe nie zgadzają się nawet na określenie terminu zakończenia rozmów. Wówczas pracodawca co do zasady nie może jednostronnie wprowadzić dokumentu, a negocjacje mogą przeciągać się bez wyznaczonej daty zakończenia.
Resort rozwoju chce wyeliminować ten problem. Proponowane przepisy mają umożliwić pracodawcy podjęcie samodzielnej decyzji także wtedy, gdy nie uda się uzgodnić terminu zakończenia negocjacji. Rozwiązanie obejmowałoby zarówno ustanawianie nowych regulaminów, jak i zmiany już obowiązujących dokumentów.
Co obecnie mówi Kodeks pracy?
Obowiązujące regulacje zawiera art. 104² Kodeksu pracy. Zgodnie z informacjami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, samodzielne ustalenie regulaminu jest dopuszczalne, jeżeli w firmie nie działa organizacja związkowa lub negocjacje z nią zakończyły się bez porozumienia w terminie wcześniej uzgodnionym przez obie strony.
Znaczenie tego warunku podkreślał już Sąd Najwyższy. W wyroku z 21 marca 2001 roku, sygn. I PKN 320/00, dotyczącym zasad wprowadzania regulaminów pracy, wskazał:
Termin ten nie może być ustalony jednostronnie przez pracodawcę.
Sąd Najwyższy uznał również, że regulamin wprowadzony z pominięciem wymaganej procedury uzgodnień nie ma mocy wiążącej. Jednocześnie wskazał na odrębne rozwiązania dotyczące sytuacji, w której w przedsiębiorstwie działa kilka organizacji związkowych.
Przy wielu związkach znaczenie ma między innymi ustawowy termin 30 dni na przedstawienie wspólnie uzgodnionego stanowiska. Jeżeli organizacje nie przedstawią go w wymaganym czasie, pracodawca może w określonych okolicznościach podjąć decyzję samodzielnie, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk.
Planowana nowelizacja ma rozwiązać problem braku porozumienia dotyczącego samego terminu negocjacji, bez konieczności przedłużania rozmów w nieskończoność.
Co zmiany oznaczają dla pracowników i przedsiębiorców?
Regulamin pracy określa podstawowe zasady funkcjonowania przedsiębiorstwa. Obejmuje między innymi systemy i rozkłady czasu pracy, okresy rozliczeniowe, sposób potwierdzania obecności, usprawiedliwiania nieobecności oraz terminy wypłaty wynagrodzeń. Reguluje także obowiązki związane z bezpieczeństwem i higieną pracy.
Zmiana przepisów może więc mieć bezpośrednie znaczenie dla organizacji pracy. Przedsiębiorcy zyskaliby możliwość sprawniejszego wprowadzania nowych rozwiązań, szczególnie w zakładach, w których rozmowy ze związkami zawodowymi nie prowadzą do porozumienia.
Z perspektywy przedstawicieli pracowników oznaczałoby to ograniczenie możliwości wpływania na ostateczną treść regulaminu poprzez przedłużanie negocjacji. Nie oznacza jednak likwidacji obowiązku prowadzenia uzgodnień ze związkami zawodowymi ani przyznania pracodawcom nieograniczonej swobody.
Postanowienia regulaminu nadal musiałyby pozostawać zgodne z Kodeksem pracy, innymi przepisami oraz obowiązującymi układami zbiorowymi. Pracodawca nie mógłby na przykład pozbawić zatrudnionych ustawowych uprawnień dotyczących odpoczynku czy urlopów.
Obowiązek posiadania regulaminu dotyczy zasadniczo firm zatrudniających co najmniej 50 pracowników, jeżeli odpowiednich kwestii nie reguluje układ zbiorowy pracy. W przedsiębiorstwach zatrudniających od 20 do 49 osób dokument staje się obowiązkowy na wniosek zakładowej organizacji związkowej.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Projekt przygotowywany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii ma trafić pod obrady Rady Ministrów w pierwszym kwartale 2027 roku. Następnie konieczne będzie przeprowadzenie procesu legislacyjnego w parlamencie.
Na razie nie określono ostatecznego terminu wejścia nowych zasad w życie. Szczegółowe rozwiązania mogą również ulec zmianie podczas prac nad ustawą.
Niezależnie od proponowanej nowelizacji pozostaje ważna zasada dotycząca ogłaszania regulaminów. Zgodnie z art. 104³ Kodeksu pracy dokument wchodzi w życie po upływie dwóch tygodni od podania go do wiadomości pracowników w sposób przyjęty w przedsiębiorstwie.
Oznacza to, że nawet po uzyskaniu większej swobody w podejmowaniu decyzji pracodawca nie będzie mógł wprowadzać nowych zasad ze skutkiem natychmiastowym.
Kluczowe dla przedsiębiorców i organizacji związkowych będzie teraz ostateczne brzmienie projektowanych przepisów. To ono rozstrzygnie, w jakich okolicznościach pracodawca będzie mógł zakończyć negocjacje i samodzielnie ustalić regulamin pracy.
Czytaj także:
Polacy nie chcą płacić wyższych podatków na socjal. Przeciw jest aż 71 proc.
Cicha prywatyzacja ochrony zdrowia. Kto ma pieniądze, ten omija kolejki
Wynajem mieszkań coraz mniej opłacalny. Ryzyko rośnie, a rentowność spada



