- Z prywatnej opieki zdrowotnej korzystało w ostatnich dwóch latach 65,9 proc. Polaków. Dla 70 proc. z nich powodem były kolejki lub brak dostępności świadczeń w NFZ.
- Wydatki na ochronę zdrowia w Polsce osiągnęły w 2025 roku 348 mld zł, z czego 76,2 mld zł stanowiły wydatki prywatne.
- Blisko 91 proc. z 207 analizowanych szpitali powiatowych wykazało stratę na działalności podstawowej. Eksperci ostrzegają przed powstaniem systemu leczenia dwóch prędkości.
Dwie trzecie Polaków korzysta z prywatnej ochrony zdrowia
Z najnowszego raportu Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej wynika, że w ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. badanych, a z prywatnej aż 65,9 proc.
Dla zdecydowanej większości pacjentów wybór prywatnej placówki nie wynikał z przekonania o wyższej jakości usług. Aż 70 proc. osób korzystających z takiej opieki wskazało na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w ramach NFZ.
Jak wynika z raportu IPPEZ „Społeczne znaczenie kapitału zdrowia”, 53,3 proc. respondentów negatywnie ocenia funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia. Jeszcze więcej, bo 65,5 proc., uważa, że pieniądze przeznaczane na leczenie są niewłaściwie wykorzystywane.
Zdaniem Urszuli Demkow, lekarki, menedżerki ochrony zdrowia i byłej wiceminister zdrowia, mamy do czynienia z postępującym procesem prywatyzacji, który przybiera kilka form.
Obejmuje on zarówno przejmowanie placówek przez prywatnych operatorów, jak i przesuwanie pacjentów do komercyjnego systemu leczenia wskutek ograniczonej dostępności świadczeń publicznych.
W rozmowie z agencją Newseria ekspertka wskazała na szczególnie niebezpieczne następstwo tego procesu:
– To, że coraz więcej usług jest w sektorze prywatnym, niesie niebezpieczeństwo systemu dwóch prędkości – podkreśla.
Na ochronę zdrowia wydajemy 348 mld zł. Pieniędzy nadal brakuje
Rosnące znaczenie prywatnego leczenia widać również w statystykach finansowych. Według wstępnych danych GUS, przedstawionych w opracowaniu „Wydatki na ochronę zdrowia w latach 2023-2025”, całkowite bieżące wydatki na ochronę zdrowia osiągnęły w 2025 roku 348 mld zł, czyli 8,9 proc. PKB.
W porównaniu z poprzednim rokiem oznacza to wzrost o 60,4 mld zł, czyli 21 proc. Wydatki publiczne wyniosły 271,8 mld zł, natomiast prywatne 76,2 mld zł. Te ostatnie zwiększyły się o niemal 10 mld zł w ciągu roku.
Warto przy tym zaznaczyć, że wydatki prywatne obejmują nie tylko bezpośrednie płatności pacjentów, ale również finansowanie przez prywatne ubezpieczenia i inne podmioty. Wzrost nakładów nie oznacza jednak proporcjonalnej poprawy dostępności świadczeń. Rosną koszty wynagrodzeń, leków, sprzętu medycznego i nowoczesnych terapii.
Jednocześnie z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w 2025 roku wartość refundacji świadczeń i leków objętych analizą wyniosła około 188 mld zł. Ponad 48 mld zł przeznaczono na świadczenia dla zaledwie 1 proc. mieszkańców Polski.
To przede wszystkim pacjenci wymagający najbardziej kosztownego leczenia, m.in. terapii onkologicznych, przeszczepów czy skomplikowanych zabiegów kardiologicznych.
Prywatne firmy przejmują opłacalne świadczenia. Trudniejsze przypadki zostają w szpitalach
Urszula Demkow zwraca uwagę na ryzyko związane z podziałem świadczeń między prywatnych operatorów a placówki publiczne. Jej zdaniem prywatne podmioty koncentrują się często na procedurach dobrze wycenionych, powtarzalnych i obarczonych stosunkowo niewielkim ryzykiem powikłań. Leczenie bardziej skomplikowanych przypadków pozostaje natomiast w dużej mierze zadaniem szpitali publicznych.
Przykładem jest dializoterapia. Według danych Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego około 60 proc. stacji hemodializ należy do prywatnych przedsiębiorstw. Świadczenia te są jednak w znacznej części finansowane ze środków NFZ.
Podobna sytuacja występuje w kardiologii inwazyjnej, gdzie prywatne placówki wykonują wiele specjalistycznych zabiegów, podczas gdy dalsza opieka nad pacjentami często wymaga zaangażowania publicznego systemu.
Nie oznacza to, że leczenie w prywatnym szpitalu zawsze jest odpłatne dla pacjenta. Placówki niepubliczne mogą realizować świadczenia finansowane przez NFZ, na takich samych zasadach jak podmioty publiczne.
Problemem wskazywanym przez ekspertkę jest przede wszystkim ryzyko nierównomiernego podziału kosztów oraz koncentracji części rynku w rękach niewielkiej liczby operatorów.
Szpitale powiatowe z miliardowymi stratami
Trudną sytuację finansową publicznej ochrony zdrowia pokazują wyniki szpitali powiatowych. Jak wynika z raportu Związku Powiatów Polskich, koszty działalności 207 analizowanych placówek przekroczyły w 2025 roku 30,8 mld zł. Łączna strata netto wyniosła ponad 1,26 mld zł, a strata ze sprzedaży przekroczyła 1,86 mld zł.
Blisko 91 proc. szpitali wykazało stratę na działalności podstawowej. Z kolei 125 placówek posiadało zobowiązania wymagalne, czyli zaległości, których termin spłaty już minął. Największą pozycję w strukturze kosztów stanowiły wynagrodzenia wraz z pochodnymi, odpowiadające za 48,8 proc. wydatków.
Szpitale powiatowe odpowiadają za dostępność podstawowych świadczeń medycznych, szczególnie poza największymi miastami. Ich problemy finansowe mogą więc przekładać się na ograniczenie dostępności leczenia dla mieszkańców mniejszych miejscowości.
Zdaniem Urszuli Demkow konieczna jest reorganizacja systemu, w tym konsolidacja części szpitali, lepsze dopasowanie zakresu ich działalności do lokalnych potrzeb oraz oddłużenie placówek.
Polska zmierza w stronę ochrony zdrowia dwóch prędkości?
Rosnący udział prywatnych placówek może poprawiać dostępność części świadczeń, zwiększać konkurencję i przyciągać dodatkowy kapitał do sektora medycznego. Nie rozwiązuje jednak automatycznie problemów związanych z finansowaniem leczenia najbardziej wymagających pacjentów. Urszula Demkow ostrzega, że dalszy rozwój dwóch równoległych systemów może pogłębić nierówności.
Osoby zamożniejsze będą mogły szybciej korzystać z konsultacji i diagnostyki, podczas gdy pozostali pacjenci nadal będą uzależnieni od dostępności świadczeń publicznych. Szczególnie trudna może być sytuacja mieszkańców mniejszych miejscowości, gdzie dostęp do specjalistów jest ograniczony.
Jednocześnie z badania IPPEZ wynika, że tylko 13 proc. respondentów popiera podniesienie składki zdrowotnej dla wszystkich. Najczęściej wskazywanym źródłem dodatkowych pieniędzy na leczenie jest budżet państwa.
Dla rządzących oznacza to konieczność pogodzenia rosnących potrzeb zdrowotnych z ograniczonymi możliwościami finansowania systemu.
Kluczowe pozostają pytania o poprawę organizacji świadczeń, restrukturyzację szpitali i zasady współpracy z prywatnymi operatorami. Bez rozwiązania tych problemów wzrost wydatków na ochronę zdrowia nie musi przełożyć się na skrócenie kolejek.
Czytaj także:
Polska traci wiarygodność ekonomiczną. Gorzej wypadły tylko dwa państwa
Co piąty polski inżynier szuka pracy za granicą. Firmy przegrywają walkę o specjalistów
Polska szykuje się na kolejną falę uchodźców. Nawet 2,5 mln osób



