• IJHARS stwierdziła nieprawidłowości w 13 z 89 skontrolowanych sklepów i w 31 z 293 partii wieprzowiny.
  • Mięso przedstawiane jako polskie pochodziło w części przypadków m.in. z Belgii, Niemiec, Holandii i Hiszpanii.
  • Oficjalne oznaczenie „Produkt Polski” dla mięsa można stosować tylko wtedy, gdy zwierzę urodziło się, było chowane i zostało ubite w Polsce.

„Produkt Polski” pod lupą IJHARS

Inspekcja sprawdziła 89 sklepów sprzedających wieprzowinę. Nieprawidłowości stwierdzono w 13 z nich, czyli 14,6 proc. placówek. Kontrolerzy ocenili łącznie 293 partie mięsa, a zastrzeżenia dotyczyły 31, czyli 10,6 proc. skontrolowanych partii. Dane pochodzą z oficjalnego komunikatu IJHARS.

Najczęściej brakowało wymaganych informacji dotyczących miejsca chowu i uboju zwierzęcia albo flagi państwa pochodzenia. Inspektorzy znaleźli jednak również przypadki znacznie poważniejsze, w których informacje przedstawiane klientowi były sprzeczne z dokumentacją producenta.

Na wywieszkach wskazywano Polskę jako miejsce chowu i uboju, podczas gdy dokumenty potwierdzały pochodzenie mięsa z Belgii, Danii, Niemiec, Irlandii, Holandii lub Hiszpanii. IJHARS ujawniła także przypadki nieuprawnionego stosowania oznaczenia „Produkt Polski” przy mięsie pochodzącym ze zwierząt z zagranicy.

Co ciekawe, błędy działały również w drugą stronę. Inspektorzy natrafiali na mięso oznaczone jako belgijskie lub hiszpańskie, mimo że zwierzęta były w rzeczywistości chowane i ubite w Polsce.

Kiedy mięso naprawdę może być oznaczone jako „Produkt Polski”?

Przepisy są w przypadku mięsa jednoznaczne. Jak wyjaśnia Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby mięso mogło być oznaczone jako „Produkt Polski”, musi pochodzić ze zwierzęcia, które urodziło się, było chowane i zostało ubite na terytorium Polski.

Jeżeli choć jeden z tych etapów odbył się poza Polską, takie oznaczenie mięsa jest nieuprawnione. Ministerstwo przypomina, że za niewłaściwe zastosowanie informacji „Produkt Polski” może grozić kara pieniężna wynosząca do 10 proc. przychodu osiągniętego w poprzednim roku, przy czym kara nie może być niższa niż 1000 zł.

Inaczej wyglądają zasady dotyczące produktów przetworzonych. Produkt oznaczony jako polski musi zostać przetworzony w kraju, a podstawowe surowce powinny spełniać kryteria polskiego pochodzenia. Dopuszczalne jest użycie do 25 proc. składników importowanych, ale tylko wtedy, gdy takich surowców nie wytwarza się w Polsce, przykładem mogą być określone przyprawy lub bakalie.

Kod 590 również nie oznacza, że produkt powstał w Polsce

Konsumenci mogą błędnie interpretować także kod kreskowy zaczynający się od 590. Taki prefiks nie jest dowodem, że produkt został wyprodukowany w Polsce ani że wykorzystano do niego polskie surowce.

Oznacza przede wszystkim, że firma korzystająca z danego numeru została zarejestrowana w polskim oddziale organizacji GS1. Towar z kodem 590 może więc powstać w zagranicznej fabryce. Możliwa jest również odwrotna sytuacja, produkt wyprodukowany w Polsce może mieć inny prefiks, jeśli firma korzysta z numeracji zarejestrowanej w innym państwie.

„Obecne certyfikaty i oznaczenia na produktach niezupełnie świadczą o tym, że jest to produkt polski” – ocenia Paweł Cybulski, prezes Stowarzyszenia Certyfikowanych Audytorów i Kontrolerów Wewnętrznych, w rozmowie z agencją Newseria.

Zjawisko budowania wrażenia krajowego pochodzenia towaru mimo braku podstaw do takiego wniosku bywa określane mianem polishwashingu. Ma ono znaczenie szczególnie na rynku spożywczym, gdzie dla wielu klientów kraj pochodzenia jest jednym z kryteriów wyboru produktu.

Problem nie ogranicza się tylko do wieprzowiny

Nieprawidłowe używanie oznaczenia „Produkt Polski” pojawiało się także podczas wcześniejszych kontroli innych artykułów spożywczych.

Z rocznego sprawozdania IJHARS za 2025 rok wynika, że inspektorzy sprawdzili wtedy 707 partii artykułów rolno-spożywczych z takim oznaczeniem. Nieprawidłowości dotyczące samego użycia określenia stwierdzono w ośmiu partiach. Dotyczyły m.in. soków, wyrobów ciastkarskich, mięsa oraz lemoniady. W przypadku dwóch partii mięsa krajem pochodzenia była Hiszpania lub Niemcy.

Obecna kontrola wieprzowiny pokazuje jednocześnie, że nie każdy stwierdzony błąd oznacza celowe podszywanie się pod polski produkt. W 31 zakwestionowanych partiach mieściły się również przypadki braku flag, niepełnych informacji czy błędnego nazewnictwa. Nie można więc uznać, że wszystkie 31 partii zagranicznego mięsa było sprzedawanych jako „Produkt Polski”.

Dla konsumenta najważniejsze pozostaje sprawdzanie konkretnych informacji o pochodzeniu. Przy świeżej, schłodzonej lub mrożonej wieprzowinie sprzedawanej bez opakowania powinny być wskazane miejsce chowu i miejsce uboju wraz z odpowiednią flagą. Jeżeli widnieje oficjalne oznaczenie „Produkt Polski”, mięso powinno spełniać ustawowe kryteria krajowego pochodzenia.

Czytaj także:

Limity IKE, IKZE i OIPE 2027. Ponad 72 tys. zł rocznie bez podatku Belki

Państwo nie sprawdza, czy jego programy działają. Do odzyskania prawie 60 mld zł

Banki muszą oddawać pieniądze oszukanym klientom. Na zwrot dostaną 15 dni