- Kraków planuje zmniejszyć strefę czystego transportu z 196 km² do zaledwie 0,99 km², czyli o ponad 99 proc.
- Nowe przepisy przewidują szersze zwolnienia dla mieszkańców, ułatwienia dla pacjentów oraz likwidację obowiązkowych naklejek.
- Zmiany mogą wejść w życie w lutym lub marcu 2027 roku, ale najpierw musi je zatwierdzić rada miasta.
Kraków ogranicza strefę czystego transportu o ponad 99 proc.
Projekt zmian zaprezentował we wtorek, 17 listopada, wiceprezydent Krakowa Jan Hoffman. Zgodnie z propozycją strefa czystego transportu obejmowałaby przede wszystkim obszar wewnątrz I obwodnicy, a także fragment miasta sięgający alei Krasińskiego.
Jak wynika z oficjalnego komunikatu Urzędu Miasta Krakowa, powierzchnia SCT zmniejszyłaby się niemal 200-krotnie. Obecnie ograniczenia dotyczą około 196 km², czyli zdecydowanej większości miasta. Po zmianach byłoby to niespełna 0,5 proc. dotychczasowego obszaru.
Nowe granice mają obejmować również ulice wyznaczające I obwodnicę, m.in. Basztową, Westerplatte i Podwale. Dodatkowy fragment strefy zostanie wyznaczony w rejonie ulic Piłsudskiego i Zwierzynieckiej oraz alei Krasińskiego.
Jak wyjaśnił Jan Hoffman podczas konferencji prasowej, cytowany przez PAP, obszar strefy ma obejmować I obwodnicę oraz dodatkowy teren, na którym znajduje się stacja monitorująca jakość powietrza.
Zmiana oznaczałaby, że kierowcy samochodów niespełniających wymagań emisyjnych mogliby ponownie poruszać się po zdecydowanej większości Krakowa bez konieczności ponoszenia opłat związanych z SCT.
Dlaczego miasto wycofuje się z dotychczasowych ograniczeń?
Władze Krakowa uzasadniają propozycję przede wszystkim wynikami pomiarów jakości powietrza oraz potrzebą dostosowania skali ograniczeń do rzeczywistego problemu zanieczyszczeń.
Obowiązek ustanowienia strefy wynikał z przekroczenia dopuszczalnego stężenia dwutlenku azotu. W 2024 roku przy alei Krasińskiego średnioroczny poziom NO₂ wyniósł 45 mikrogramów na metr sześcienny, podczas gdy obowiązująca norma wynosiła 40 mikrogramów.
Według danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, przytoczonych przez krakowski magistrat, przekroczenie dotyczyło obszaru około 0,2 km², zamieszkanego przez 9387 osób.
Co istotne, w 2025 roku po raz pierwszy od dekady w aglomeracji krakowskiej nie odnotowano przekroczenia średniorocznej normy dwutlenku azotu. Poprawa nastąpiła jeszcze przed uruchomieniem SCT, które miało miejsce 1 stycznia 2026 roku.
Miasto argumentuje więc, że dotychczasowe granice strefy są nieproporcjonalnie rozległe w stosunku do obszaru, na którym stwierdzono przekroczenia.
Nie oznacza to jednak całkowitej rezygnacji z regulacji środowiskowych. Władze zamierzają zachować dotychczasowe normy emisji spalin, ograniczając jedynie teren ich obowiązywania. Stacja pomiarowa przy alei Krasińskiego nadal znajdowałaby się wewnątrz SCT.
Łagodniejsze przepisy dla mieszkańców. Koniec z naklejkami
Projekt przewiduje również istotne zmiany w zasadach korzystania ze zwolnień. Jedną z najważniejszych jest rezygnacja z obowiązku zameldowania w Krakowie.
Warunkiem uzyskania zwolnienia pozostanie faktyczne zamieszkiwanie w mieście oraz rozliczanie w nim podatku dochodowego lub rolnego. Uprawnienia mają zostać rozszerzone na osoby korzystające z pojazdów, których formalnie nie są właścicielami. Dotyczy to m.in. samochodów służbowych, leasingowanych, wynajmowanych, użyczonych oraz należących do małżonków.
Ułatwienia przewidziano również dla pacjentów. Zwolnienie z ograniczeń ma obejmować osoby korzystające ze wszystkich placówek medycznych znajdujących się w strefie. Nadal konieczne będzie jednak potwierdzenie wizyty.
Zmieni się także data graniczna dotycząca pojazdów uprawnionych do zwolnienia. Projekt zakłada objęcie nim samochodów nabytych przed 1 stycznia 2029 roku. Później wymagane będzie nieprzerwane posiadanie tego samego pojazdu od końca 2028 roku, z wyjątkami m.in. dla wykupu z leasingu i przekazania auta w najbliższej rodzinie.
Zniknie również obowiązek stosowania nalepek identyfikujących pojazdy. Kontrole mają odbywać się na podstawie numerów rejestracyjnych, co pozwoli wyeliminować opłatę w wysokości 5 zł za naklejkę.
Opłaty za wjazd do SCT również mogą zostać zamrożone
Równolegle w Krakowie trwają konsultacje dotyczące wysokości opłat za wjazd do strefy samochodami niespełniającymi wymagań emisyjnych.
Obecne regulacje przewidują stopniowy wzrost miesięcznego abonamentu. W 2026 roku wynosi on 100 zł, w 2027 roku miałby wzrosnąć do 250 zł, a w 2028 roku do 500 zł.
Miasto proponuje jednak utrzymanie stawek z 2026 roku przez kolejne dwa lata. Oznaczałoby to pozostawienie miesięcznego abonamentu na poziomie 100 zł, opłaty godzinowej w wysokości 2,50 zł oraz możliwości wykupienia wjazdu na resztę dnia za 5 zł.
Zgodnie z informacją o konsultacjach społecznych, mieszkańcy mogą zgłaszać uwagi do 27 listopada 2026 roku. Projekt dotyczący stawek jest niezależny od propozycji ograniczenia powierzchni strefy. Oba rozwiązania wymagają odrębnych decyzji władz miasta.
Możliwość odpłatnego wjazdu pojazdami niespełniającymi norm ma obowiązywać jedynie do końca 2028 roku. Od 2029 roku opłata nie będzie już umożliwiała wjazdu do SCT.
Kiedy zmniejszona strefa czystego transportu zacznie obowiązywać?
Przedstawione propozycje nie oznaczają natychmiastowej zmiany przepisów. Projekt musi zostać poddany konsultacjom społecznym, a następnie trafić pod obrady Rady Miasta Krakowa.
Wiceprezydent Jan Hoffman ocenia, że nowe regulacje mogłyby wejść w życie w lutym lub marcu 2027 roku. Ich wprowadzenie będzie jednak zależało od tempa prac oraz wyniku głosowania radnych.
Podczas konferencji prasowej Hoffman wyraził przekonanie, że projekt uzyska odpowiednie poparcie. „Jestem optymistą, bo wierzę, że słowo w polityce i w działalności publicznej coś znaczy” – oświadczył.
Tak wiceprezydent Krakowa skomentował perspektywę przyjęcia nowych przepisów, nawiązując do wcześniejszych deklaracji politycznych dotyczących ograniczenia strefy.
Zmiana SCT była jednym z istotnych tematów lokalnego sporu politycznego. Przeciwnicy dotychczasowych regulacji wskazywali na koszty ponoszone przez właścicieli starszych samochodów oraz ograniczenia w dostępie do miasta. Zwolennicy podkreślali natomiast znaczenie strefy dla ograniczania emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych.
Jeżeli projekt zostanie przyjęty, nowe przepisy zaczną obowiązywać po 30 dniach od ogłoszenia uchwały. Do tego momentu kierowców nadal będą obowiązywały dotychczasowe granice SCT i zasady wjazdu.
Czytaj także:
Polska traci wiarygodność ekonomiczną. Gorzej wypadły tylko dwa państwa
Co piąty polski inżynier szuka pracy za granicą. Firmy przegrywają walkę o specjalistów
Polska szykuje się na kolejną falę uchodźców. Nawet 2,5 mln osób



