- Wołodymyr Zełenski oświadczył, że Polska musi uczestniczyć w procesie negocjacji pokojowych dotyczących Ukrainy.
- Europę ma reprezentować grupa E5: Polska, Niemcy, Francja, Włochy i Wielka Brytania, wraz z przedstawicielami UE i NATO.
- Ukraina chce czterostronnych rozmów z udziałem Rosji, USA i Europy oraz wieloletnich gwarancji bezpieczeństwa.
Zełenski: Bez Polski nie może być negocjacji pokojowych
Prezydent Ukrainy odniósł się do roli państw europejskich w planowanych rozmowach z Rosją. W odpowiedzi na pytania dziennikarzy podkreślił, że udział Polski nie wynika jedynie ze wspólnych wartości czy dotychczasowej współpracy, ale przede wszystkim ze strategicznego znaczenia kraju dla bezpieczeństwa Europy.
„Bez Polski nie może być negocjacji, podobnie jak bez każdego z państw Europy” – oświadczył Wołodymyr Zełenski, którego wypowiedź przytoczyła Polska Agencja Prasowa.
Ukraiński przywódca wyjaśnił, że wszystkie państwa europejskie, zarówno należące do Unii Europejskiej, jak i pozostające poza Wspólnotą, mają być reprezentowane przez grupę E5. Tworzą ją Polska, Wielka Brytania, Niemcy, Francja i Włochy.
Do tego grona dołączą przedstawiciele Komisji Europejskiej, Rady Europejskiej oraz NATO. Ich zadaniem będzie wypracowanie wspólnego stanowiska dotyczącego przyszłego porozumienia pokojowego, a następnie prezentowanie go podczas negocjacji.
Polska w grupie E5. Decyzja zapadła wcześniej
Sobotnia wypowiedź Zełenskiego potwierdza ustalenia podjęte przez europejskich przywódców 13 listopada. Po nieformalnym spotkaniu w Dublinie przewodniczący Rady Europejskiej António Costa poinformował, że Europę w procesie pokojowym będą reprezentować instytucje unijne oraz pięć państw koalicji chętnych.
Jak wynika z oficjalnego komunikatu Rady Europejskiej, celem jest przedstawianie jednolitego stanowiska Europy we wszystkich sprawach dotyczących bezpieczeństwa Ukrainy i całego kontynentu.
Pierwsze wspólne konsultacje z udziałem pełnej reprezentacji europejskiej odbyły się 16 listopada. Uczestniczyli w nich także przedstawiciele Ukrainy i Stanów Zjednoczonych, w tym Steve Witkoff i Jared Kushner. Kancelaria prezydenta Ukrainy poinformowała, że rozmowy były trudne, ale pozwoliły przygotować dalsze działania dyplomatyczne.
Kolejnym etapem było spotkanie w Berlinie 19 listopada. Polskę reprezentował między innymi doradca premiera ds. bezpieczeństwa narodowego Robert Kupiecki. Rozmowy dotyczyły koordynacji stanowisk oraz przyszłych gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy.
Negocjacje pokojowe w Ukrainie. Plan obejmuje cztery strony
Według Zełenskiego docelowe rozmowy powinny odbywać się w formacie obejmującym Ukrainę, Rosję, Stany Zjednoczone i Europę. Oznaczałoby to odejście od modelu, w którym najważniejsze ustalenia zapadają wyłącznie między Waszyngtonem a Moskwą lub między USA a Ukrainą.
Ukraiński prezydent przekazał, że Stany Zjednoczone popierają taki format. Zastrzegł jednocześnie, że strona amerykańska przekazała jedynie sygnał sugerujący brak sprzeciwu Rosji. Nie jest to zatem równoznaczne z formalnym potwierdzeniem udziału Moskwy.
Europejskie państwa mają najpierw uzgadniać wspólne stanowisko, prowadząc konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi partnerami. Dopiero następnie przedstawiciele E5, Unii Europejskiej i NATO będą prezentować ustalone propozycje podczas rozmów.
Ważne jest również rozróżnienie między udziałem w negocjacjach a prawem do samodzielnego podejmowania decyzji. Polska będzie współtworzyć europejskie stanowisko, ale o kwestiach dotyczących ukraińskiej suwerenności i terytorium musi decydować sama Ukraina.
Dlaczego udział Polski jest tak ważny?
Polska należy do państw bezpośrednio zainteresowanych przyszłym kształtem bezpieczeństwa w Europie Wschodniej. Graniczy z Ukrainą, Rosją i Białorusią, a jej położenie sprawia, że konsekwencje ewentualnego porozumienia pokojowego będą miały bezpośrednie znaczenie dla krajowej polityki obronnej.
Warszawa pozostaje również ważnym partnerem Kijowa w zakresie pomocy wojskowej, transportu i logistyki. W listopadzie Polska uczestniczyła w przygotowaniach do wielonarodowych ćwiczeń związanych z przyszłymi gwarancjami bezpieczeństwa dla Ukrainy.
W komunikacie po rozmowie Zełenskiego z Donaldem Tuskiem z 12 listopada ukraińska kancelaria prezydencka wskazała również na znaczenie polskiej pomocy w zapewnieniu dostaw paliw i odporności infrastruktury energetycznej.
Dla Polski obecność w grupie E5 oznacza możliwość bezpośredniego wpływania na europejskie propozycje dotyczące bezpieczeństwa regionu. Chodzi między innymi o przyszłe mechanizmy odstraszania Rosji, obecność międzynarodowych sił oraz zasady współpracy wojskowej po zakończeniu działań zbrojnych.
Nie oznacza to jednak, że Warszawa automatycznie uzyska decydujący głos we wszystkich sprawach. Ostateczne rozwiązania będą wymagały uzgodnień politycznych, a część również decyzji podejmowanych przez poszczególne państwa i instytucje.
Gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy. Co dalej z rozmowami?
Jednym z najtrudniejszych elementów negocjacji pozostaje określenie gwarancji, które miałyby chronić Ukrainę przed kolejną rosyjską agresją.
Zełenski podkreślił 21 listopada, że nie wystarczą deklaracje polityczne wzorowane ogólnie na artykule 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. Kijów chce konkretnych zapisów wskazujących, kto i w jaki sposób zareaguje w przypadku ponownego ataku.
Prezydent Ukrainy zaznaczył, że zobowiązania nie mogą obowiązywać jedynie przez czas urzędowania obecnej administracji amerykańskiej. Według niego powinny zapewniać bezpieczeństwo przez dziesięciolecia, niezależnie od zmian politycznych w USA.
W deklaracji przyjętej po spotkaniu w Berlinie wskazano możliwe elementy takiego systemu, w tym długoterminową pomoc wojskową, międzynarodowy mechanizm monitorowania zawieszenia broni i potencjalne siły wielonarodowe.
Europejscy przywódcy podkreślili także, że granice państw nie mogą być zmieniane siłą, a Ukraina musi zachować prawo do samodzielnego wyboru swoich sojuszy.
Najbliższe działania dyplomatyczne mają dotyczyć uzgodnienia agendy rozmów oraz doprowadzenia do pierwszego pełnego spotkania przedstawicieli czterech stron. Wciąż nie ma jednak potwierdzonego terminu takich negocjacji ani ostatecznego porozumienia w sprawie gwarancji bezpieczeństwa.
Czytaj także:
Zadłużenie Polski rośnie 22 razy szybciej niż średnio w UE. „Recepta jest prosta”
Wojna z Iranem kosztowała USA już 48 mld dolarów. Faktyczna cena jest znacznie wyższa
Deweloperzy przeceniają mieszkania nawet o 300 tys. zł. Na rynku trwa wielka wyprzedaż



