• Amerykański sąd zatwierdził ugodę Bayera dotyczącą herbicydu Roundup, obejmującą roszczenia związane z chłoniakiem nieziarniczym.
  • Program rekompensat ma kosztować do 7,25 mld dolarów, a wypłaty mogą być rozłożone na 21 lat.
  • Bayer nie przyznaje się do odpowiedzialności za zachorowania. Od decyzji sądu można się jeszcze odwołać.

Bayer i Roundup. Sąd zatwierdził wielomiliardową ugodę

Decyzję podjął 20 listopada sędzia Timothy Boyer ze stanowego sądu w St. Louis. Uznał on porozumienie za uczciwe, rozsądne i odpowiednie, odrzucając zastrzeżenia części prawników reprezentujących osoby domagające się odszkodowań.

Jak informuje agencja Reuters, przeciwnicy ugody argumentowali, że proponowane rekompensaty mogą być niższe od kwot przyznawanych w poprzednich postępowaniach. Sędzia wskazał jednak, że dalsze przedłużanie sporów oznaczałoby wieloletnie oczekiwanie na pieniądze, również dla pacjentów znajdujących się w terminalnym stadium choroby.

W centrum postępowań znajduje się Roundup, jeden z najbardziej rozpoznawalnych środków chwastobójczych na świecie. Powodowie utrzymują, że kontakt z preparatem, zarówno podczas pracy zawodowej, jak i użytkowania w przydomowych ogrodach, przyczynił się do rozwoju chłoniaka nieziarniczego, nowotworu układu limfatycznego.

Bayer odrzuca zarzuty dotyczące rakotwórczości produktu. Zawarcie ugody nie oznacza formalnego przyznania się do winy ani sądowego potwierdzenia, że herbicyd spowodował wszystkie choroby wskazane w pozwach.

Kto otrzyma pieniądze? Rekompensaty nawet przez 21 lat

Zgodnie z komunikatem Bayera finansowanie porozumienia ma zapewnić należąca do koncernu spółka Monsanto. Maksymalna wartość programu wynosi 7,25 mld dolarów, łącznie z już dokonanymi płatnościami. Środki będą przekazywane w formie ograniczonych rocznych wpłat przez okres nieprzekraczający 21 lat.

Ugoda obejmuje osoby, które deklarują kontakt z Roundupem przed 17 lutego 2026 roku i mają zdiagnozowanego chłoniaka nieziarniczego. Prawo do ubiegania się o rekompensatę będą mogły uzyskać także osoby, u których choroba zostanie rozpoznana w ciągu 16 lat od wejścia porozumienia w życie.

To istotne rozwiązanie, ponieważ niektóre nowotwory rozwijają się przez wiele lat. Program przewiduje więc środki również na roszczenia osób, które obecnie nie mają rozpoznanej choroby, ale spełnią określone warunki w przyszłości.

Nie oznacza to automatycznej wypłaty jednakowej kwoty wszystkim zainteresowanym. Wysokość rekompensat ma zależeć od indywidualnych okoliczności, a sprawy będą rozpatrywane w ramach specjalnego mechanizmu ugodowego. Poza porozumieniem pozostaje również około 200 postępowań prowadzonych przed sądami federalnymi.

Czy Roundup powoduje raka? Instytucje różnią się w ocenach

Największe kontrowersje dotyczą glifosatu, substancji czynnej stosowanej w wielu preparatach chwastobójczych, w tym w produktach marki Roundup. Jej bezpieczeństwo od lat jest przedmiotem badań i sporów regulacyjnych.

W 2015 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC), działająca przy Światowej Organizacji Zdrowia, zaklasyfikowała glifosat jako substancję prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi, zaliczając go do grupy 2A.

Inne instytucje przedstawiały odmienne wnioski. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w ocenie opublikowanej w 2023 roku nie stwierdził krytycznych obszarów zagrożenia, które uniemożliwiałyby zatwierdzenie tej substancji. Wskazał jednak na istniejące luki w danych.

Różnice wynikają między innymi z odmiennych metod oceny. Identyfikacja potencjalnej rakotwórczości substancji nie jest tym samym co ustalenie ryzyka związanego z konkretnym sposobem i poziomem narażenia. Bayer podtrzymuje stanowisko, że glifosat może być bezpiecznie stosowany zgodnie z przeznaczeniem.

Przejęcie Monsanto kosztuje Bayer miliardy dolarów

Źródłem problemów niemieckiego koncernu było przejęcie Monsanto, producenta Roundupu, w 2018 roku za około 63 mld dolarów. Wraz z amerykańską firmą Bayer przejął również związane z nią ryzyka prawne.

W 2020 roku koncern zawarł porozumienie dotyczące dużej części ówczesnych spraw o wartości około 10,9 mld dolarów. Nie zdołał jednak skutecznie zamknąć problemu przyszłych pozwów. Wieloletnie postępowania generowały dodatkowe wydatki, niepewność finansową i presję na notowania akcji.

Bayer liczy teraz na ograniczenie tych obciążeń. Prezes koncernu Bill Anderson nazwał w oficjalnym oświadczeniu zatwierdzenie ugody „decydującym kamieniem milowym” w strategii zmniejszania ryzyka prawnego związanego z Roundupem.

Istotne znaczenie ma również czerwcowe orzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Durnell. Sędziowie uznali, że federalne przepisy dotyczące oznakowania pestycydów mogą blokować określone roszczenia o brak ostrzeżeń, formułowane na podstawie prawa stanowego. Zmniejszyło to możliwości dochodzenia części odszkodowań.

Co dalej z odszkodowaniami za Roundup?

Zatwierdzenie ugody nie oznacza natychmiastowego zakończenia wszystkich postępowań. Decyzja sądu może zostać zaskarżona, a ewentualna apelacja wstrzymałaby dalsze wpłaty Monsanto do czasu rozstrzygnięcia sporu.

Dla Bayera porozumienie oznacza szansę na większą przewidywalność przyszłych wydatków. Dla powodów stwarza możliwość uzyskania rekompensat bez konieczności prowadzenia wieloletnich procesów, choć nie wszyscy są zadowoleni z proponowanych warunków.

Kluczowe będą teraz ewentualne odwołania, termin uruchomienia programu i faktyczna wysokość wypłat. Dopiero zakończenie procedur prawnych pokaże, w jakim stopniu ugoda pozwoli koncernowi zamknąć jeden z najkosztowniejszych sporów w jego historii.

Czytaj także:

Zadłużenie Polski rośnie 22 razy szybciej niż średnio w UE. „Recepta jest prosta”

Wojna z Iranem kosztowała USA już 48 mld dolarów. Faktyczna cena jest znacznie wyższa

Deweloperzy przeceniają mieszkania nawet o 300 tys. zł. Na rynku trwa wielka wyprzedaż