• Francuscy żołnierze od co najmniej lata 2026 r. działają w Ukrainie w ramach poufnej misji szkoleniowo-technicznej.
  • Według RFI francuski parlament nie został poinformowany o operacji, mimo obowiązków wynikających z konstytucji.
  • Do organizacji misji wykorzystywane jest zaplecze szkoleniowe w Polsce, gdzie Francuzi przygotowują ukraińskich wojskowych.

Francuscy żołnierze w Ukrainie. Tajna operacja „Volia”

Według ustaleń Radio France Internationale francuska armia prowadzi w Ukrainie poufną operację pod kryptonimem „Volia”, co w języku ukraińskim oznacza wolę lub wolność. Misja funkcjonuje co najmniej od lata 2026 r., a kieruje nią francuski generał.

W działaniach uczestniczą niewielkie grupy wojskowych wysyłanych na stosunkowo krótkie okresy. Struktura operacji ma być elastyczna, co pozwala dostosowywać liczebność i skład personelu do aktualnych potrzeb ukraińskiej armii. Dokładna liczba francuskich żołnierzy przebywających w Ukrainie nie została ujawniona.

Głównym zadaniem wojskowych jest szkolenie ukraińskiego personelu oraz obsługa i konserwacja uzbrojenia przekazanego przez Francję. Chodzi między innymi o armatohaubice Caesar, samoloty bojowe Mirage 2000 oraz systemy rakietowe. Prace prowadzone bliżej obszaru działań wojennych mogą przyspieszać naprawy i umożliwiać szybsze przywracanie sprzętu do służby.

Informacje RFI potwierdziło agencji AFP anonimowe źródło, które przyznało, że francuscy instruktorzy działają rotacyjnie we Francji, Polsce, a okresowo również w Ukrainie. Rozmówca zaznaczył jednak, że nie jest to operacja bojowa i nie ma zamiaru angażowania francuskich żołnierzy w walki.

Polska odgrywa ważną rolę w operacji francuskiej armii

Jednym z najważniejszych elementów ujawnionych przez RFI jest wykorzystanie istniejącej misji szkoleniowej „Gerfaut” jako zaplecza działań prowadzonych w Ukrainie.

Francuscy wojskowi uczestniczą w niej od lutego 2023 r. w ramach europejskiej operacji EUMAM Ukraine. Stacjonują między innymi na poligonie w Wędrzynie w województwie lubuskim, gdzie szkolą ukraińskich podoficerów oraz przyszłych dowódców niewielkich pododdziałów.

Według RFI oficjalna misja w Polsce zapewnia możliwość dyskretnego kierowania wojskowych do Ukrainy. Rozmówcy stacji twierdzą, że część personelu formalnie wyjeżdża na zadania związane ze szkoleniami w Polsce, a następnie trafia na terytorium ukraińskie.

Skala oficjalnego wsparcia szkoleniowego jest znaczna. Od 2023 r. Francuzi przeszkolili we Francji i Polsce około 25 tys. ukraińskich żołnierzy. Jednocześnie, jak wynika z komunikatu Rady Unii Europejskiej z 9 listopada 2026 r., cała misja EUMAM Ukraine przeszkoliła już ponad 100 tys. wojskowych.

Rada UE zdecydowała również o przedłużeniu mandatu misji do 15 listopada 2028 r. i przeznaczeniu na ten okres niemal 300 mln euro. Zapowiedziano ponadto ustanowienie obecności koordynacyjnej na terytorium Ukrainy. Jest to jednak oficjalna decyzja dotycząca EUMAM, odrębna od doniesień o tajnej francuskiej operacji „Volia”.

Parlament nie został poinformowany. Francuska konstytucja określa jasne terminy

Największe kontrowersje budzi nie sam charakter misji, lecz sposób jej zorganizowania i brak informacji przekazanych parlamentarzystom.

Zgodnie z art. 35 francuskiej konstytucji rząd ma obowiązek poinformować parlament o skierowaniu sił zbrojnych za granicę najpóźniej trzy dni po rozpoczęciu interwencji. Jeżeli operacja trwa dłużej niż cztery miesiące, jej przedłużenie wymaga zgody parlamentu.

Tymczasem, jak ustaliło RFI, deputowani i senatorowie nie otrzymali informacji o operacji „Volia”, mimo że uczestniczą w niej żołnierze regularnych jednostek francuskiej armii. Sprawę skomentował Cédric Perrin, przewodniczący senackiej komisji spraw zagranicznych, obrony i sił zbrojnych, reprezentujący Republikanów.

„Jest to obowiązek konstytucyjny. Prezydent Republiki, gdy tylko wojska zostają zaangażowane, musi poinformować parlament w określonym terminie. Od tego zależy prawidłowe funkcjonowanie demokracji” – powiedział senator w rozmowie z RFI, cytowanej przez Polską Agencję Prasową.

Istotne pozostaje rozstrzygnięcie, czy francuskie władze traktują działania instruktorów w Ukrainie jako interwencję wojskową objętą art. 35 konstytucji. Źródło AFP przekonuje, że chodzi o rotacyjne zadania szkoleniowe, a nie operację wojskową. Stanowisko to nie rozstrzyga jednak sporu dotyczącego obowiązku informowania parlamentu.

Czy obecność francuskich żołnierzy oznacza eskalację wojny?

Ujawnienie operacji nie oznacza, że Francja oficjalnie przystąpiła do wojny przeciwko Rosji. Według dostępnych informacji francuscy wojskowi nie uczestniczą w walkach, nie prowadzą działań ofensywnych i nie wykonują zadań bojowych na froncie.

Ich obecność oznacza jednak rozszerzenie bezpośredniego zaangażowania francuskiej armii na terytorium Ukrainy. Dotychczas znaczna część zachodniego wsparcia szkoleniowego była realizowana poza granicami tego państwa.

Pobyt wojskowych w kraju objętym wojną wiąże się również z zagrożeniem dla ich bezpieczeństwa, nawet jeśli nie uczestniczą bezpośrednio w walkach. Ewentualny atak, w którym ucierpiałby francuski personel, mógłby wywołać napięcia polityczne i wymagać reakcji władz w Paryżu.

Francja od dawna należy do państw aktywnie wspierających ukraińską armię. W odpowiedzi francuskiego ministerstwa sił zbrojnych dla parlamentu wskazano, że od lutego 2022 r. do marca 2024 r. wartość pomocy wojskowej przekazanej Ukrainie wyniosła 3,035 mld euro. Wsparcie obejmowało między innymi artylerię, systemy obrony powietrznej, pociski oraz samoloty Mirage 2000.

Operacja „Volia” pokazuje, że pomoc ta nie ogranicza się do dostaw uzbrojenia. Obejmuje również bezpośrednie utrzymywanie jego sprawności i przygotowywanie ukraińskich żołnierzy do wykorzystania zachodnich systemów.

Co dalej z tajną misją Francji w Ukrainie?

Ujawnienie operacji stawia francuskie władze przed koniecznością wyjaśnienia jej statusu prawnego i zakresu parlamentarnej kontroli. Szczególne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, dlaczego deputowani i senatorowie nie zostali poinformowani o obecności wojskowych w Ukrainie.

Do momentu publikacji nie przedstawiono oficjalnego, szczegółowego komunikatu francuskiego dowództwa potwierdzającego strukturę i liczebność misji. Nie wiadomo również, jak długo operacja ma być kontynuowana.

Dalszy rozwój sprawy będzie zależał przede wszystkim od stanowiska rządu i ewentualnych działań parlamentu. Kluczowa pozostaje kwestia, czy poufna misja szkoleniowo-techniczna może być prowadzona bez formalnego poinformowania przedstawicieli władzy ustawodawczej.

Czytaj także:

Polska mogła zyskać 33 mld zł rocznie. Eksperci obwiniają banki

Cztery akty dywersji na polskiej kolei. 15 osób zostało zatrzymanych

Parafia żądała 5 mln zł. Państwo wypłaciło 72 mln zł, ugodę podpisano tuż przed wyrokiem