Kryzys na rynkach finansowych oraz rosnące koszty inwestycji odbiły się na branży budowlanej. Wiele z zaplanowanych przedsięwzięć budowlanych zostało wstrzymanych, część może nie zostać zrealizowana.
Wystarczy wspomnieć o wstrzymanej inwestycji w drugą linię metra czy kłopotach związanych z przetargiem na most Północny w Warszawie. Jest to zjawisko niepokojące, biorąc pod uwagę, że przed nami organizacja Euro2012. W drugim półroczu 2007 r. w związku z organizacją Euro 2012 planowano budowę ok. 900 km autostrad, modernizację głównych szlaków kolejowych oraz budowę ośmiu lotnisk.
Należy także dodać budowę trzech nowych stadionów oraz rozbudowę trzech kolejnych. Dziś już wiadomo, że plany te należy zweryfikować. Głównie w wyniku spadku tempa rozwoju w sektorze budowlanym. Nie bez znaczenia pozostaje wzrost cen materiałów budowlanych, duża konkurencyjność wśród firm budowlanych, rosnące koszty zatrudnienia oraz trudności z uzyskaniem kredytu. Spadek koniunktury w budownictwie pociąga za sobą grupowe zwolnienia, masowy upadek firm oraz zator w płatnościach.
Od drugiego półrocza koniunktura w budownictwie permanentnie z miesiąca na miesiąc staje się coraz gorsza. Zdecydowanie w kryzysie dużo lepiej radzą sobie przedsiębiorstwa duże niż małe i średnie.
W pierwszych trzech miesiącach 2009 r. upadłość ogłosiło 79 przedsiębiorstw budowlanych. W wyniku czego pracę straciło blisko 1200 budowlańców. Wygląda na to, że to nie koniec kłopotów, ponieważ kolejne 24 podmioty w sądach gospodarczych złożyły wnioski o otworzenie procesu likwidacji i upadłości, a w 25 przedsiębiorstwach zakończono postępowanie upadłościowe. Tym samym ok. 1000 osób pozostaje zagrożonych utratą pracy. Głównie są to osoby zatrudnione w mniejszych i średnich firmach budowlanych, jako podwykonawcy dużych deweloperów. Wielu ekspertów uważa, że to dopiero początek, gdyż pracę może stracić nawet 25 tys. osób bezpośrednio powiązanych z budownictwem. Ograniczając koszty własne, zwolnienia zapowiedziały m.in. cementownie i huty produkujące na potrzeby budownictwa.

Spowolnienie gospodarcze w branży budowlanej znajduje potwierdzenie w autorskim programie Dun & Bradstreet Poland, tj. kontroli należności – DunTrade. Jest on źródłem unikalnej wiedzy na temat obecnych i przyszłych kontrahentów, daje wgląd w aktualną sytuację finansową partnera handlowego. Trade Decision Maker jest podstawowym narzędziem, w jaki powinien zostać wyposażony kontroler finansowy, którego zadaniem jest dbałość o jak najlepszą płynność przedsiębiorstwa.
Średni paydex dla branży budowlanej wynosi 65. Wskaźnik ten został wyliczony na podstawie monitoringu blisko 3 tysięcy przedsiębiorstw budowlanych. Najbardziej niekorzystnie prezentuje się moralność płatnicza deweloperów kształtująca się na poziomie 56 – znacznie poniżej średniej branżowej. W grudniu 2008 r. zarejestrowano 3007 przedsiębiorstw, które nie wywiązały się ze swoich zobowiązań płatniczych względem swoich kontrahentów. Nowy rok nie przyniósł istotnej zmiany na plus. W programie w styczniu zarejestrowano 2821 podmiotów zalegających z płatnością.
W obecnej sytuacji prognozowanie zmian na najbliższe lata, a nawet miesiące, jest co najmniej ryzykowne. Pomimo niepokojących sygnałów sektor budowlany na tle innych branż prezentuje się mimo wszystko korzystnie. Jest wielce prawdopodobne, że osłabienie koniunktury będzie łagodniejsze niż w pozostałych dziedzinach przemysłu. Przemawia za tym sektor budownictwa drogowego wsparty w znacznym stopniu środkami unijnymi. Paradoksalnie spadek wartości złotego w ostatnim czasie powoduje, że wartość unijnej pomocy jest większa niż jeszcze miesiąc temu.
Kryzys finansowy w branży budowlanej uderzył przede wszystkim w sektor budownictwa mieszkaniowego. Na koniec 2008 r. w sądach znalazło się ponad sto wniosków upadłościowych firm deweloperskich. Jeszcze we wrześniu 2008 r. było ich zaledwie 30. Na zjawisko to nakłada się przede wszystkim zahamowanie kredytowania firm deweloperskich, co w konsekwencji prowadzi do utraty ich płynności finansowej i ogłoszenia upadłości. Pierwsze tygodnie 2009 r. przyniosły kolejne bankructwa i wnioski o upadłość.
Ogłoszenie upadłości zgłosiło 48 firm. W sądzie gospodarczym wobec 85 firm odnotowano negatywne zdarzenia prawne. Zagrożonych utratą pracy jest blisko 1000 osób. Zaostrzanie polityki kredytowej w segmencie kredytów hipotecznych powoduje, że spada popyt na nowe mieszkania, klienci wycofują się z rezerwacji na lokale, a banki samym deweloperom niechętnie udzielają kredytów na nowe projekty.
Najbardziej niepokojącym zjawiskiem jest jednak fakt, że kryzys w sektorze budownictwa mieszkaniowego realnie przekłada się stagnację w branżach bezpośrednio związanych z deweloperami. Najszybciej spowolnienie odczuli producenci materiałów budowlanych. Z mniejszym popytem muszą się liczyć także producenci: ceramiki budowlanej, cementu, stolarki budowlanej, armatury i w dalszej perspektywie także materiałów wykończeniowych. Grupą najbardziej narażoną na straty i utratę płynności finansowej będą małe i średnie przedsiębiorstwa zatrudniające do 49 pracowników. Prognozy te potwierdza raport Głównego Urzędu Statystycznego odnoszący się do koniunktury gospodarczej w sektorze budownictwa (luty 2009).
Największe trudności ze ściągnięciem należności zgłaszają jednostki mikro zatrudniające do dziewięciu pracowników. Trudności w regulowaniu na bieżąco zobowiązań płatniczych obserwuje się także w autorskim programie Dun & Bradstreet Poland – DunTrade. Aktualny wskaźnik moralności płatniczej paydex w branży budowlanej i mieszkaniowej (na podstawie obserwacji zachowań płatniczych 2195 firm w grudniu) wynosi: 67, przy średnim wskaźniku rynkowym na poziomie 61.
Oceny ogólnego klimatu w budownictwie mieszkaniowym w lutym 2009 r. są negatywne. Gorsze niż w styczniu i analogicznym miesiącu ostatnich dziewięciu lat. Spowodowane jest to pogorszeniem oceny dotyczącej bieżącego i przyszłego portfela zamówień, produkcji budowlano-montażowej oraz sytuacji finansowych przedsiębiorstw budowlanych.
Przewidywania na kolejne miesiące 2009 r. sugerują pogorszenie koniunktury. Zmniejsza się optymizm, jeśli chodzi o popyt i produkcję. Gorsze oceny dotyczą także prognoz zatrudnienia i wzrostu płac.
Tomasz Starzyk
Analityk biznesowy Dun & Bradstreet Poland
źródło: „Gazeta Finansowa”



