• W pierwszym półroczu 2026 r. KAS wykryła niemal tyle fikcyjnych faktur, ile przez cały 2024 r.
  • Puste faktury coraz częściej służą do dokumentowania fikcyjnego wykorzystania dotacji i innych środków publicznych.
  • Audyty KAS ujawniły nieprawidłowości dotyczące ponad 120 mld zł. Do prokuratury trafiło 260 zawiadomień.

Fikcyjne faktury w Polsce. KAS ujawnia setki tysięcy dokumentów

Jak wynika z ustaleń „Dziennika Gazety Prawnej”, liczba dokumentów zakwestionowanych przez Krajową Administrację Skarbową w pierwszym półroczu 2026 r. była niemal tak duża jak w całym 2024 r. Wśród zidentyfikowanych faktur znalazło się prawie 258 tys. dokumentów z datą wystawienia w 2024 r., ponad 80 tys. z 2025 r. i przeszło 3,5 tys. wystawionych w pierwszej połowie 2026 r.

Ważne jest rozróżnienie daty wystawienia dokumentu od momentu jego wykrycia. Faktura ujawniona podczas kontroli w 2026 r. mogła powstać dwa lata wcześniej. Dlatego nie można uznać, że wszystkie zakwestionowane dokumenty zostały wystawione w ostatnich sześciu miesiącach.

Jednocześnie zmniejsza się liczba podmiotów odpowiedzialnych za wystawianie pustych faktur. Według danych przywołanych przez DGP dokumenty z datą wystawienia w pierwszej połowie 2026 r. pochodziły od zaledwie 24 podmiotów. Nie oznacza to jednak, że problem został ograniczony do tak niewielkiej grupy firm. Wykrywanie nieprawidłowości może następować ze znacznym opóźnieniem.

Puste faktury służą już nie tylko do wyłudzania VAT. Chodzi również o dotacje

Tradycyjnie fikcyjne faktury kojarzone były przede wszystkim z nielegalnym obniżaniem zobowiązań podatkowych lub wyłudzaniem zwrotów VAT. Przedsiębiorca mógł wykazywać zakup towarów albo usług, do którego w rzeczywistości nie doszło, aby sztucznie zwiększyć koszty działalności lub uzyskać nienależny zwrot podatku.

Obecnie administracja skarbowa zwraca uwagę także na inny mechanizm. Fałszywe dokumenty mogą służyć do potwierdzania wydatków, które nigdy nie zostały poniesione, w projektach finansowanych ze środków publicznych.

„Mamy również sygnały o finansowaniu w ten sposób działalności grup przestępczych” – powiedział „Dziennikowi Gazecie Prawnej” Zbigniew Stawicki, wiceminister finansów i zastępca szefa KAS.

Według przedstawiciela administracji skarbowej faktury bywają wykorzystywane do uwiarygodniania przelewów bankowych oraz pozorowania prawidłowego wykorzystania przyznanych dotacji.

Wśród opisywanych nieprawidłowości pojawiają się również przypadki fikcyjnych zakupów substancji rzekomo wykorzystywanych do produkcji leków recepturowych. Takie dokumenty mogą stanowić podstawę nienależnych rozliczeń refundacyjnych z NFZ.

Ponad 120 mld zł nieprawidłowości. Setki zawiadomień do prokuratury

Skalę problemów związanych z wykorzystaniem publicznych pieniędzy pokazują również rezultaty audytów przeprowadzanych przez KAS. Według danych przytoczonych przez Forsal.pl za DGP administracja skarbowa przeprowadziła 207 audytów środków publicznych, z których 145 zostało zakończonych.

W ich toku ujawniono nieprawidłowości dotyczące kwot przekraczających 120 mld zł. Do prokuratury skierowano 260 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, odnoszących się do kwot przekraczających 106 mld zł. Wszczęto ponad 200 śledztw.

Wartości te nie oznaczają, że państwo faktycznie straciło 120 mld zł ani że wszystkie objęte audytami środki zostały wyłudzone. Są to kwoty związane ze stwierdzonymi nieprawidłowościami i podejrzeniami wymagającymi dalszego wyjaśnienia.

Dane wskazują jednak, że skala weryfikowanych problemów finansowych jest bardzo duża, a działania kontrolne nie ograniczają się do tradycyjnych oszustw podatkowych.

Skarbówka prowadzi mniej kontroli, ale ujawnia większe nieprawidłowości

Krajowa Administracja Skarbowa zmienia również sposób prowadzenia działań. Zamiast zwiększać liczbę wszystkich kontroli, koncentruje się na czynnościach sprawdzających i analizach obszarów szczególnie narażonych na nadużycia.

Według danych przywołanych przez DGP wartość nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli w 2025 r. wzrosła do 19,05 mld zł, wobec 14,76 mld zł rok wcześniej. Oznacza to wzrost o ponad 29 proc. Podobna tendencja utrzymywała się w pierwszej połowie 2026 r.

Przykładem działań administracji jest sprawa ujawniona przez dolnośląską KAS w czerwcu 2026 r.. Kontrolowana spółka wystawiła 360 fikcyjnych faktur na ponad 15 mln zł i wykazała nierzetelne faktury zakupowe na kolejne 15 mln zł. Do uwiarygodniania działalności wykorzystywano m.in. dane osób bezdomnych oraz identyfikatory podatkowe innych podmiotów.

Sprawa pokazuje, że proceder może obejmować rozbudowane powiązania między firmami i wykorzystywanie danych osób, które nie prowadzą rzeczywistej działalności gospodarczej.

Czytaj także:

Największy pesymizm od czasu pandemii. Polskie firmy ograniczają inwestycje

Inflacja się rozpędza. Nagły wzrost cen we wrześniu

„Nasza nowa, piękna Grenlandia”. Trump szuka ropy i planuje bazę wojskową