Dług seniorów staje się coraz poważniejszym problemem społecznym i finansowym. Z danych BIG InfoMonitor, opisanych przez TVN24 Biznes, wynika, że prawie 350 tys. osób po 65. roku życia ma zaległości, a łączna wartość ich niespłaconych zobowiązań zbliża się do 12 mld zł.
- Zaległe zobowiązania osób po 65. roku życia sięgają blisko 11,8 mld zł.
- Prawie 350 tys. seniorów ma niespłacone zobowiązania kredytowe lub pozakredytowe.
- W ostatnich 12 miesiącach próbowano wyłudzić od osób 65+ ponad 15,7 mln zł.
Problem nie sprowadza się wyłącznie do kredytów i pożyczek. W tle są rosnące koszty życia, wydatki na leki, rachunki, pomoc rodzinie, a także oszustwa finansowe i cyfrowe, które szczególnie mocno uderzają w osoby starsze.
Dług seniorów blisko 12 mld zł
Według danych BIG InfoMonitor zaległe zobowiązania osób po 65. roku życia wynoszą blisko 11,8 mld zł. To kwota, która pokazuje skalę problemu znacznie lepiej niż sama liczba dłużników. Seniorów z zaległościami jest prawie 350 tys., ale każdy przypadek oznacza konkretny domowy budżet, w którym brakuje pieniędzy na terminową spłatę zobowiązań.
Do rejestrów trafiają zarówno zaległości kredytowe, jak i pozakredytowe. Mogą to być niespłacone raty, pożyczki, rachunki, opłaty za media, czynsz, abonamenty, alimenty czy inne należności, których senior nie uregulował w terminie. W praktyce oznacza to, że dług nie zawsze zaczyna się od dużego kredytu. Czasem wystarczy kilka miesięcy rosnących rachunków i brak finansowej rezerwy.
Dla wielu emerytów podstawowym problemem jest sztywność dochodów. Świadczenie wpływa co miesiąc, ale jego wysokość nie nadąża za wszystkimi kosztami, zwłaszcza jeśli w budżecie pojawiają się wydatki zdrowotne. W starszym wieku trudniej też szybko zwiększyć dochody, podjąć dodatkową pracę albo odbudować oszczędności po większym jednorazowym wydatku.
Dlaczego seniorzy wpadają w zaległości?
Zadłużenie osób starszych rzadko ma jedną przyczynę. Część seniorów spłaca kredyty zaciągnięte jeszcze przed emeryturą. Inni pomagają dzieciom lub wnukom, finansują leczenie, remont mieszkania, wymianę sprzętu domowego albo opłacają bieżące rachunki, których nie da się już przesunąć w czasie.
W poprzednich komunikatach BIG InfoMonitor zwracał uwagę, że w przypadku seniorów trudno wskazać jedno dominujące źródło przeterminowanego zadłużenia. W grę wchodzą zarówno typowe zobowiązania, jak kredyty i pożyczki, jak też nagłe wydatki na badania, leki czy koszty życia. Istotne są również niższa świadomość finansowa części osób starszych i większa podatność na nieuczciwe praktyki.
To ważne, bo dług seniora często ma inny charakter niż dług osoby aktywnej zawodowo. Młodszy dłużnik może liczyć na zmianę pracy, nadgodziny, dodatkowe zlecenia albo poprawę dochodów. Emeryt ma znacznie mniej narzędzi. Jeśli rata, rachunki i wydatki na zdrowie przekroczą możliwości budżetu, zaległości mogą narastać miesiąc po miesiącu.
Oszustwa pogłębiają problem zadłużenia
Coraz większym zagrożeniem są oszustwa wymierzone w seniorów. BIG InfoMonitor informuje, że w ostatnich 12 miesiącach próbowano wyłudzić od osób 65+ ponad 15,7 mln zł. To pokazuje, że zadłużenie osób starszych trzeba analizować nie tylko przez pryzmat emerytur i kosztów życia, lecz także bezpieczeństwa cyfrowego.
Schematy działania przestępców są coraz bardziej złożone. Seniorzy padają ofiarą fałszywych telefonów od rzekomych pracowników banku, policjantów, członków rodziny, konsultantów inwestycyjnych lub przedstawicieli instytucji publicznych. Część oszustw kończy się utratą oszczędności, ale część prowadzi także do zadłużenia, gdy pokrzywdzona osoba zaciąga kredyt albo pożyczkę pod wpływem manipulacji.
Najgroźniejsza jest sytuacja, w której senior próbuje odzyskać utracone pieniądze lub pokryć stratę kolejnym zobowiązaniem. Wtedy dług zaczyna pełnić funkcję awaryjną, ale w rzeczywistości pogłębia problem. Zamiast zamknąć kryzys, uruchamia spiralę kolejnych rat i odsetek.
Zaległości seniorów to problem dla rodzin i gospodarki
Dług osób starszych ma skutki wykraczające poza pojedyncze gospodarstwo domowe. Gdy senior nie radzi sobie ze zobowiązaniami, często włączana jest rodzina. Dzieci lub wnuki pomagają spłacać zaległości, regulują rachunki albo przejmują część codziennych kosztów. To przenosi napięcia finansowe na kolejne pokolenia.
Problem dotyczy też wierzycieli, firm windykacyjnych, banków, spółdzielni mieszkaniowych, dostawców usług i samorządów. Zaległości w opłatach oznaczają mniejszą płynność po drugiej stronie. Przy dużej skali zadłużenia staje się to elementem szerszego obrazu finansowej kondycji gospodarstw domowych.
Nie bez znaczenia jest również psychologiczny wymiar długu. Osoby starsze często wstydzą się mówić o problemach finansowych, unikają kontaktu z wierzycielem albo ukrywają zaległości przed rodziną. To może opóźniać reakcję i sprawiać, że sprawa trafia do windykacji dopiero wtedy, gdy koszty są już znacznie wyższe.
Co może pomóc seniorom wyjść z długów?
Najważniejsza jest szybka reakcja. Jeśli senior widzi, że nie będzie w stanie spłacić raty albo rachunku, lepszym rozwiązaniem jest kontakt z wierzycielem niż unikanie problemu. Rozłożenie zaległości na raty, wydłużenie terminu spłaty lub ustalenie realnego harmonogramu może ograniczyć dodatkowe koszty.
Drugim elementem jest edukacja finansowa i cyfrowa. Seniorzy powinni mieć jasne komunikaty, że bank, policja ani żadna instytucja publiczna nie proszą telefonicznie o przekazywanie pieniędzy, podawanie danych logowania, instalowanie aplikacji ani zaciąganie kredytu w celu „zabezpieczenia środków”. Takie sytuacje powinny być natychmiast konsultowane z rodziną, bankiem lub policją.
Potrzebna jest też większa ostrożność po stronie najbliższych. Regularna rozmowa o finansach, wspólne sprawdzanie podejrzanych wiadomości i pomoc w ocenie ofert mogą zapobiec problemom, zanim pojawi się dług. To szczególnie ważne w przypadku osób samotnych, które są bardziej narażone na presję oszustów i trudniej im zweryfikować informacje.
Czytaj także:
Polacy zakładnikami kredytu. Nawet nadpłacający muszą zaciskać pasa
10 lat od Brexitu. Stracili wszyscy poza… Polską
Praca w upale na nowych zasadach. Limity temperatur i nowe obowiązki dla firm
