Brak zgody pracownika na nieodpłatne świadczenie
[30.09.2015] Dla określenia zasad opodatkowania podatkiem PIT nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracowników, bez wątpienia największe znaczenie mają wnioski wynikające z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt: K 7/13.
Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nie wszystkie świadczenia na rzecz pracowników będą stanowić dla pracownika przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem PIT. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, jednym z najistotniejszych wymogów, który bezwzględnie musi zostać spełniony, aby zaistniało opodatkowanie podatkiem PIT jest skorzystanie przez pracownika ze świadczenia nieodpłatnego za jego dobrowolną zgodą.
Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku wskazał, iż świadczenie jest spełniane za zgodą pracownika w przypadku, gdy umowa o pracę zawiera katalog należnych pracownikowi świadczeń, które pracodawca będzie wypełniał na rzecz pracownika (np. mieszkanie służbowe, bilet miesięczny, pakiet ubezpieczenia zdrowotnego, dowóz do pracy, karta Multisport itp.). Dokonując akceptacji warunków umowy o pracę, pracownik jednocześnie wyraża zgodę na przyjęcie uregulowanych w jej treści świadczeń, co w praktyce wskazuje, iż powinny być one traktowane jako jeden z elementów przysługującego mu wynagrodzenia za pracę, który stanowi część uzyskiwanego dochodu.
W opinii zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny, kwalifikacja prawnopodatkowa tego rodzaju świadczeń nie powinna ulec zmianie, jeśli zostaną one zaproponowane nawet w trakcie trwania stosunku służbowego czy stosunku pracy, zawsze jednak po uzyskaniu dobrowolnej zgody ze strony pracownika. Wyrażenie przez pracownika dobrowolnej zgody na przyjęcie nieodpłatnego świadczenia ze strony pracodawcy wyraża jego ocenę, iż otrzymane świadczenie – z punktu widzenia jego sytuacji zawodowej, życiowej, rodzinnej – jest celowe i przydatne przede wszystkim leży w jego interesie.
Kryterium wyróżnienia nieodpłatnego świadczenia na rzecz pracownika ze strony pracodawcy, będącego przychodem pracownika, leży u podstaw niewątpliwie trafnego rozstrzygnięcia, że nie stanowi przychodu pracownika m. in. wartość ubezpieczenia pracownika w czasie wykonywania pracy (ubezpieczenia stanowiącego warunek dopuszczenia go do pracy).
W tym miejscu należy wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1741/11, w którym prawidłowo wskazano, że ubezpieczenie takie "(…) ściśle związane jest z realizacją przedmiotu działalności pracodawcy. Wykupując to ubezpieczenie, pracodawca nie kieruje się chęcią zapewnienia korzyści swojemu pracownikowi, lecz – co nie ulega dyskusji – potrzebą uniknięcia ewentualnych, nieprzewidywalnych co do wysokości i następstw w zakresie wykonywania zawartych umów – wydatków. (…) zabezpiecza się on niejako przed "koniecznością zwrotu z własnych środków kosztów leczenia pracownika poniesionych podczas jego podróży za granicą, do czego obligują przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.(…)."
Konsekwentnie, w przypadku gdy nieodpłatne świadczenie zostało przyjęte jako warunek niezbędny do zgodnego z prawem wykonania pracy, po stronie pracownika nie następuje korzyść, która podlegałaby opodatkowaniu podatkiem PIT.
Zastosowanie tego samego, obiektywnego kryterium wyróżnienia świadczeń będących przychodem pracownika, prowadzi do wniosku, że np. nieodpłatne dowożenie pracownika z miejsca zamieszkania do pracy, czy też bezpłatne dodatkowe ubezpieczenie go, może oznaczać zaoszczędzenie wydatku i – w konsekwencji – może stanowić o uzyskanej korzyści, która podlegałaby opodatkowaniu podatkiem PIT. Takie podejście jest jednakże poprawne wyłącznie pod warunkiem, że nieodpłatne świadczenia te pracodawca zostały spełnione za uprzednią dobrowolną zgodą pracownika na ich przyjęcie. Trybunał Konstytucyjny w wskazanym wyroku podkreślił, że przysporzeniem dla ubezpieczonego jest samo posiadanie gwarancji uzyskania świadczenia od ubezpieczyciela (opieki medycznej, odszkodowania), niezależnie od tego, czy w okresie objętym umową zdarzył się wypadek ubezpieczeniowy, z którym świadczenie było związane (choroba, wypadek drogowy).
Podobne stanowisko zostało wyrażone w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt II FPS 7/10, w której wskazano, iż "(…) świadczeniem z pakietu (medycznego) jest prawo do jego wykorzystania, nie zaś realne poddanie się określonym świadczeniom medycznym (…).", po drugie zaś podkreślił uzależnienie potraktowania wartości pakietu medycznego jako przychodu od zgody pracownika. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "(…) Uprawniony z tytułu zakupionego pakietu medycznego może też (…) odmówić korzystania z wynikającej z niego możliwości realizacji (dodatkowej) opieki zdrowotnej. (…) Odmowa przyjęcia nieodpłatnego świadczenia w postaci wykorzystania pakietu może nastąpić, przed skorzystaniem z zawartych w pakiecie usług medycznych, na przykład: przy rozliczaniu pierwszej – po objęciu pakietem – zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, kiedy to podatnik będzie miał możliwość dokonania rachunku podatkowych i faktycznych korzyści oraz obciążeń z tytułu podjęcia decyzji w przywoływanym przedmiocie (…)."
Radosław Żuk, redaktor naczelny TaxFin.pl
Treści dostarcza Portal TaxFin.pl
