Jak rozwiązać kolizję remontowanej drogi z liniami energetycznymi
[02.09.2011] W praktyce mało znane lub wręcz nieznane są podstawowe zasady dotyczące tego rodzaju kolizji oraz podziału kosztów z tym związanych.
W praktyce wykonywania inwestycji drogowych przez jednostki samorządu terytorialnego (dalej jako: Gmina) często dochodzi do konieczności rozwiązania tak zwanych kolizji inwestycji z liniami energetycznymi. W praktyce mało znane lub wręcz nieznane są podstawowe zasady dotyczące tego rodzaju kolizji oraz podziału kosztów z tym związanych.
Przyglądając się bliżej powyższemu zagadnieniu, należy w pierwszej kolejności mieć na uwadze, iż uzgodnienie projektu remontu drogi opiera się na dojściu do porozumienia Gminy oraz zakładu energetycznego, którego treść co do zady może być kształtowana przez strony. O ile jednak dążenie zakładu energetycznego, będącego przedsiębiorcą, do tego, aby uzyskać jak najwięcej, jest do pewnego stopnia zrozumiałe, o tyle Gmina podlegająca rygorom związanym z wydatkowaniem środków publicznych nie może na wszystko się zgodzić.
Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wydatki publiczne powinny być dokonywane: w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów; w sposób umożliwiający terminową realizację zadań; w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Mając świadomość powyższego, ustawodawca uregulował kwestie usuwania kolizji związanych z budową lub przebudową drogi. Szczegółowe zasady związane z usunięciem kolizji zostały wskazane w art. 32 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Odnośnie do linii przesyłowych przywołany wyżej przepis wprowadza następujące zasady dotyczące ponoszenia kosztów związanych z usunięciem kolizji:
1. jeżeli budowa lub przebudowa drogi w miejscu jej przecięcia z linią przesyłową powoduje naruszenie tej linii lub konieczność zmiany dotychczasowego jej stanu, przywrócenie poprzedniego stanu lub dokonanie zmiany należy do zarządcy drogi,
2. zarządca drogi pokrywa w całości:
– koszty przyłączy do urządzeń liniowych w granicach pasa drogowego – art. 32 ust. 2 ustawy o drogach publicznych,
– koszty przełożenia urządzeń liniowych w pasie drogowym, wynikające z naruszenia lub konieczności zmian stanu dotychczasowego urządzenia liniowego, w wysokości odpowiadającej wartości tych urządzeń i przy zachowaniu dotychczasowych właściwości użytkowych i parametrów technicznych – art. 32 ust. 3 ustawy o drogach publicznych,
– właściciel lub użytkownik linii przesyłowej pokrywa w całości:
- koszty przyłączy do urządzeń liniowych poza granicami pasa drogowego – art. 32 ust. 2 ustawy o drogach publicznych,
- koszty przełożenia urządzeń liniowych poza granicami pasa drogowego, wynikające z naruszenia lub konieczności zmian stanu dotychczasowego urządzenia liniowego, w wysokości odpowiadającej wartości tych urządzeń i przy zachowaniu dotychczasowych właściwości użytkowych i parametrów technicznych – art. 32 ust. 3 ustawy o drogach publicznych a contrario,
- koszty wszelkich ulepszeń urządzeń, które zostaną wprowadzone w wyniku uzgodnień zarządcy drogi z zainteresowaną stroną, w tym również w przypadku przyłączeń urządzeń w pasie drogowym oraz w przypadku przełożenia urządzeń liniowych w pasie drogowym.
Z art. 32 ustawy o drogach publicznych, wynika zatem, że zarządca drogi zobowiązany jest wyłącznie do przywrócenia "dotychczasowej funkcjonalności" urządzeń związanych z linią przesyłową – a nie do wykonania ulepszeń oraz, iż ponosi wyłącznie koszt odtworzenia "dotychczasowej funkcjonalności" linii przesyłowej w pasie drogowym, a nie poza nim. Jeżeli więc w pasie drogowym zostaną dokonane jakiekolwiek ulepszenia w stosunku do dotychczasowej linii przesyłowej lub nastąpi odtworzenie dotychczasowej funkcjonalności linii przesyłowej poza pasem drogowym – ich koszt obciążą właściciela lub użytkownika tej linii, a nie zarządcę drogi.
Tym samym możliwe jest zawarcie porozumienia na podstawie którego Gmina dokona ulepszeń linii przesyłowej lub odtworzy je poza pasem drogowym, jednakże koszt takich działań musi obciążać właściciela linii przesyłowej.
Oczywiście nie byłoby żadnych przeszkód, aby Gmina zawarła umowę na podstawie której, będzie miała mniej obowiązków aniżeli wynika to z art. 32 ustawy o drogach publicznych (np. całość kosztów związanych z usunięciem kolizji poniesiona zostałaby przez zakład energetyczny), jednakże Gmina nie może zawrzeć porozumienia, które nakładałoby na nią więcej obowiązków, aniżeli wynika to z przywołanego przepisu.
Ponadto, jeżeli doszłoby do zawarcia porozumienia, które nakładałoby na Gminę więcej obowiązków, aniżeli wynika to z art. 32 ustawy o drogach publicznych, będzie ono nieważne w zakresie, w którym narusza ten przepis, a regulacja ustawowa znajdzie zastosowanie w miejsce nieważnych postanowień umowy – art. 58§1 kodeksu cywilnego.
Wydaje się, że w sytuacji, w której zakład energetyczny odmawiałby zawarcia porozumienia zgodnego z art. 32 ustawy o drogach publicznych, Gmina nie miałaby innego wyboru, aniżeli wystąpienie na drogę sądową z pozwem o nakazanie złożenia przez zakład energetyczny oświadczenia woli zgodnego z tym przepisem. W przypadku uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia Sądu w omawianym zakresie, rozstrzygnięcie to zastąpiłoby oświadczenia woli zakładu energetycznego, zgodnie z art. 64 kodeksu cywilnego.
Należy jednak zwrócić uwagę, iż przywołany wyżej art. 32 ustawy o drogach publicznych odnosi się wyłącznie do budowy lub przebudowy drogi, ale już nie do jej remontu. Przy czym przebudowa drogi polega na podwyższeniu parametrów technicznych i eksploatacyjnych istniejącej drogi, niewymagających zmiany granic pasa drogowego (art. 4 pkt 18 ustawy o drogach publicznych), natomiast remont drogi, to wykonywanie robót przywracających jej pierwotny stan, także przy użyciu wyrobów budowlanych innych niż użyte w stanie pierwotnym (art. 4 pkt 18 ustawy o drogach publicznych).
Tym samym, jeżeli planowany jest jedynie remont drogi, a nie jej przebudowa, bezpośrednie zastosowanie powyższego przepisu nie byłoby możliwe. Niewykluczone jest jednak analogiczne ukształtowanie praw i obowiązków stron w zawartym przez nie porozumieniu. Z punktu widzenia Gminy należałoby wręcz posłużyć się argumentacją opierającą się na wnioskowaniu a fortiori (tzw. argumentacja z uwagi na słuszność przyjętych rozwiązań) – jeżeli bowiem przy przebudowie drogi (czyli zasadniczo większej ingerencji budowlanej, aniżeli remont) Gmina nie może sfinansować ulepszenia sieci przesyłowej, to tym bardziej przy remoncie drogi (czyli zasadniczo mniejszej ingerencji budowalnej, aniżeli przebudowa), sfinansowanie ulepszenia sieci przesyłowej nie jest dozwolone.
Co więcej należy zauważyć, że skoro ustawodawca uznał, iż nawet przy robotach budowlanych, które z założenia mają prowadzić do polepszenia stanu technicznego drogi (przebudowa) niemożliwe jest sfinansowanie przez Gminę ulepszenia sieci przesyłowej, to tym bardziej przy robotach budowlanych, które z założenia mają na celu jedynie przywrócenie pierwotnego stanu (remont), nie będzie to dopuszczalne.
autor:
adwokat Michał Sowiński Partner Kancelarii Nowosielski, Gotkowicz i Partnerzy – Adwokaci i Radcy Prawni z Gdańska
Treści dostarcza: Kancelaria Nowosielski Gotkowicz i Partnerzy – Adwokaci i Radcy Prawni
