Wiele osób koncentruje się na tym, jak uzbierać kapitał na emeryturę, ale mniej myśli o tym, jak go później wypłacać. To duży błąd, ponieważ ten sam portfel może wystarczyć na wiele lat albo zostać zużyty zbyt szybko w zależności od tempa wypłat, inflacji, wyników rynku i poziomu elastyczności wydatków.
Na emeryturze inwestor mierzy się z innym problemem niż w fazie gromadzenia. Wcześniej regularnie dopłacał pieniądze, natomiast w jesieni życia zaczyna je wypłacać. Słaby rynek na początku emerytury może być szczególnie groźny, bo sprzedaż aktywów po spadkach zmniejsza kapitał, który miał pracować w kolejnych latach. Plan wypłat jest więc tak samo ważny jak plan oszczędzania.
Reguła 4% jest punktem odniesienia, nie gwarancją
Popularna reguła 4% mówi, że emeryt może w pierwszym roku wypłacić 4% portfela, a później podnosić tę kwotę o inflację. To prosta zasada, ale nie jest uniwersalną gwarancją, a jej skuteczność zależy od długości emerytury, struktury portfela, kosztów, podatków, inflacji i rynkowych stóp zwrotu.
Morningstar w analizie dotyczącej bezpiecznych wypłat wskazywał, że bazowa bezpieczna początkowa stopa wypłaty dla osób zaczynających emeryturę w 2025 r. wynosiła 3,7%, a nie automatycznie 4%. Jednocześnie autorzy podkreślali, że nie każdy emeryt powinien mechanicznie stosować jedną liczbę, bo ważna jest elastyczność wydatków i indywidualna sytuacja.
Ta dana pokazuje, że bezpieczna wypłata nie jest stała raz na zawsze. Zależy od warunków rynkowych i od tego, czy emeryt potrafi ograniczyć wydatki w słabszych latach.
Stała kwota czy elastyczne wypłaty? Jak wypłacać kapitał na emeryturze?
Najprostszy model to wypłacanie stałej kwoty powiększanej o inflację. Daje przewidywalność, ale może być ryzykowny, jeśli rynek spada na początku emerytury. Bardziej elastyczne podejście zakłada, że wypłaty rosną wolniej po słabych latach albo są częściowo ograniczane, gdy portfel mocno traci.
Można też stosować koszyki: pierwszy to gotówka i bardzo bezpieczne środki na najbliższe wydatki. Drugi – obligacje i instrumenty stabilizujące. Trzeci to aktywa wzrostowe, które mają pracować na późniejsze lata. Taki podział pomaga uniknąć sprzedaży akcji w złym momencie.
Nie każdy wydatek na emeryturze jest taki sam
Warto rozróżnić wydatki konieczne i elastyczne. Czynsz, leki, jedzenie, energia i podstawowe koszty życia powinny być finansowane z bardziej pewnych źródeł: emerytury publicznej, gotówki, obligacji, odsetek lub stabilnych wypłat. Podróże, prezenty, większe zakupy czy remonty mogą być bardziej elastyczne i zależeć od sytuacji portfela.
Taka struktura daje większe bezpieczeństwo. Jeśli rynek ma słaby okres, emeryt nie musi od razu obniżać podstawowego standardu życia – może natomiast przesunąć większy wydatek albo zmniejszyć wypłatę z części inwestycyjnej.
Przejście na emeryturę nie oznacza, że cały kapitał powinien trafić do części gotówkowej portfela. Emerytura może trwać 20, 30 albo więcej lat, więc część portfolio nadal powinna chronić przed inflacją i mieć potencjał wzrostu. Zbyt defensywny portfel może ograniczyć wahania, ale zwiększyć ryzyko utraty siły nabywczej.
Najlepsza strategia wypłat łączy ostrożność i elastyczność. Chodzi o to, by nie zużyć kapitału zbyt szybko, ale też nie żyć w niepotrzebnym lęku przed wydawaniem pieniędzy. Emerytalny portfel ma finansować życie, a nie tylko dobrze wyglądać w tabeli.
