Oszczędzanie przy nieregularnych dochodach jest trudniejsze niż przy stałej pensji, ale nie jest niemożliwe. Problem polega na tym, że klasyczne podejście, czyli odkładanie tej samej kwoty co miesiąc, nie zawsze działa u freelancera, przedsiębiorcy, osoby pracującej projektowo albo kogoś, kto ma sezonowe wpływy.
W takiej sytuacji lepiej myśleć nie o sztywnej kwocie, ale o zasadzie – inwestor może odkładać określony procent każdego wpływu, np. 10%, 15% albo 20%, a nie stałe 1000 zł miesięcznie. Dzięki temu oszczędzanie dostosowuje się do realnych przychodów, a jednocześnie nie znika w miesiącach, w których pieniędzy jest więcej.
Przy nieregularnych dochodach najważniejsze jest stworzenie systemu, który działa zarówno w dobrych, jak i słabszych miesiącach.
Najpierw rezerwa, później inwestowanie
Osoba o zmiennych dochodach powinna mieć większą poduszkę finansową niż ktoś, kto co miesiąc otrzymuje przewidywalne wynagrodzenie. W praktyce oznacza to rezerwę nie tylko na nagłe wydatki, ale też na miesiące o niższych wpływach, opóźnione faktury, urlop bez płatności albo sezonowy spadek zamówień.
Zatem – jak oszczędzać systematycznie? Dobrym rozwiązaniem jest podział pieniędzy na kilka koszyków: bieżące wydatki, podatki i składki, rezerwa bezpieczeństwa, inwestycje długoterminowe oraz większe cele. Dzięki temu inwestor nie myli pieniędzy, które naprawdę może zainwestować, ze środkami potrzebnymi za kilka tygodni na VAT, ZUS, czynsz albo ratę kredytu.
Zmienny dochód to realna bariera w oszczędzaniu
Problem nieregularnych wpływów widać także w badaniach. Według raportu Santander Consumer Bank „Polaków portfel własny: oszczędny jak Polak”, 19% badanych wskazywało brak regularnej pensji jako czynnik utrudniający oszczędzanie. W tym samym badaniu 40% respondentów za największą trudność uznało wysokie koszty życia, a 37% niespodziewane wydatki pochłaniające nadwyżki.
Te dane dobrze pokazują, że problemem nie zawsze jest brak chęci. Czasem przeszkodą jest niestabilność wpływów, która utrudnia planowanie. Tym bardziej warto automatyzować proces: każda większa płatność od klienta, premia albo sezonowo wyższy dochód powinny uruchamiać przelew do odpowiedniego koszyka.
Jak oszczędzać systematycznie?
Najpierw warto policzyć minimalny koszt życia. To kwota, która musi być pokryta niezależnie od tego, czy miesiąc jest dobry, czy słaby. Następnie trzeba ustalić minimalną wpłatę oszczędnościową, nawet niewielką, oraz dodatkową wpłatę procentową od lepszych wpływów.
Przykład może wyglądać tak: 5% każdego wpływu trafia na emeryturę, 10% na poduszkę finansową do czasu osiągnięcia celu, a nadwyżki z bardzo dobrych miesięcy są dzielone między inwestycje i większe wydatki. Taki system jest bardziej elastyczny niż stała kwota, ale nadal wymusza dyscyplinę.
Najgorsze przy nieregularnych dochodach jest traktowanie dobrych miesięcy jak stałego standardu życia. Rozsądniej jest zakładać przeciętny lub słabszy scenariusz, a nadwyżki traktować jako okazję do wzmocnienia bezpieczeństwa finansowego.
